home

Numer 3-4, 2017


zobacz spis treści

Numer 1-2, 2017


zobacz spis treści

Wydarzenia

„Nieznane arcydzieła, nieznani mistrzowie. Malarstwo barokowe na Śląsku na nowo odkryte”

Znalezione w kościołach i klasztorach, odkryte na plebaniach i w muzealnych magazynach, prawdziwe perły malarstwa barokowego na Śląsku – trzydzieści znakomitych dzieł, a wśród nich nieznane wcześniej obrazy autorstwa wybitnych artystów: Karla Škréty Starszego, Karla Dankwarta, Johanna Claessensa, Johanna Heinricha Kynasta... A także twórców dotąd nieznanych, a dziś zaliczanych w poczet śląskich mistrzów pędzla: Johanna Conrada Pöhla, Ignazego Depée czy Johanna Georga Ernsta. Prawdziwą ozdobą ekspozycji jest odnaleziony w klasztorze Urszulanek we Wrocławiu obraz Michaela Willmanna, zwanego śląskim Rembrandtem, wirtuozersko malowane przedstawienie św. Augustyna, Ojca Kościoła. Od 12 maja (wernisaż o godz. 17.00 – wstęp wolny) do 1 października 2017 r. w Willi Caro (ul. Dolnych Wałów 8a, Gliwice) trwać będzie wystawa „Nieznane arcydzieła, nieznani mistrzowie. Malarstwo barokowe na Śląsku na nowo odkryte”. Jej kuratorami są profesor Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego Andrzej Kozieł i Anna Kwiecień, historyk sztuki, starszy kustosz Muzeum w Gliwicach, które jest organizatorem wystawy.

 




Michael Willmann, „Św. Augustyn”, lata 90. XVII w., obraz olejny na płótnie, Klasztor Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej  we Wrocławiu. Fot. Wojciech Turkowski


Na gliwickiej wystawie można zobaczyć najbardziej spektakularne z odkryć, jakich dokonano w trakcie trwającego w latach 2012-2016 projektu badawczego „Malarstwo barokowe na Śląsku”, finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Rezultaty badań, prowadzonych przez polsko-czeski zespół historyków sztuki, którym kierował profesor Andrzej Kozieł z Uniwersytetu Wrocławskiego, przeszły najśmielsze oczekiwania. Kwerendy terenowe i archiwalne, przeprowadzone na polskim i czeskim Śląsku, wydobyły na światło dzienne setki nieznanych wcześniej dzieł malarstwa barokowego oraz przywróciły pamięci wielu malarzy działających na tym terenie w XVII i XVIII w. Znaczenie tych odkryć jest tak duże, że o malarstwie barokowym na Śląsku nie sposób już myśleć inaczej, niż jak o fenomenie na skalę europejską i jednym z najcenniejszych elementów naszego kulturowego dziedzictwa.

 




Peter Brandl, „Św. Bernard z Clairvaux” (kryptoportret krzeszowskiego opata Innozenza Fritscha), 1731–1732, obraz olejny na płótnie, kościół parafialny Świętej Rodziny w Chełmsku Śląskim. Pochodzi z klasztoru Cystersów w Krzeszowie. Fot. Jerzy Buława


Oglądając zgromadzone w siedzibie Muzeum w Gliwicach obrazy aż trudno uwierzyć, że są to dzieła wykonane na prowincji monarchii habsburskiej, jaką w tamtym czasie był Śląsk. Można bowiem odnieść wrażenie, że to malarskie prace, które powstały raczej w którymś z centrów artystycznych ówczesnej Europy. Sprawia to ich zadziwiająco wysoki poziom artystyczny, świadczący o wybitnych malarskich umiejętnościach twórców. Zwiedzający wystawę mają więc wyjątkową sposobność obcowania ze sztuką wyrafinowaną pod względem artystycznym i ideowym, mogą przyjrzeć się z bliska znakomicie skomponowanym obrazom o złożonej strukturze – świetnie ukazanym postaciom ludzkim, pełnym ekspresji gestom i mimice twarzy, mistrzowskiemu światłocieniowi nadającemu przedstawieniom tajemniczą aurę, śladom wirtuozerskiego, niekiedy wręcz brawurowego prowadzenia pędzla” – mówi kurator wystawy, profesor Andrzej Kozieł.

 




Johann Claessens, „Dedal przypinający skrzydła Ikarowi”, pocz. XVIII w., obraz olejny na płótnie, I Liceum Ogólnokształcące „Carolinum” (dawny konwikt Jezuitów) w Nysie. Pochodzi z dawnej kolekcji wrocławskiego biskupa, Franciszka Ludwika von der Pfalz-Neuburga. Fot. Jerzy Buława


Płótna prezentowane w Willi Caro świadczą również o tym, że malarstwo na Śląsku nie miało wyłącznie charakteru religijnego, czy też nie ograniczało się do przedstawień portretowych – jak zwykle się sądzi – lecz sięgało także do tematyki mitologicznej i rodzajowej, martwych natur i pejzaży. Dziełem charakteryzującym się urokliwą rodzajowością jest „Dziewczynka z synogarlicą” namalowana przez Johanna Georga Ernsta, czynnego w Oleśnicy nadwornego malarza książąt oleśnickich. Unikatowa jest także „Panorama Cieplic Śląskich” o szerokości aż 3 metrów, na której z niezwykłą wiernością ukazano nawet najdrobniejsze szczegóły wyglądu tej uzdrowiskowej miejscowości w końcu XVII w. Zwiedzając ekspozycję, warto pamiętać, że spora część z prezentowanych dzieł to prace nieznanych wcześniej mistrzów, którzy dzięki wysiłkom badaczy zostali wydobyci z wiekowego zapomnienia. Ignaz Depée, Johann Georg Ernst czy Johann Conrad Pöhl jeszcze kilka lat temu byli kompletnie zapomnianymi twórcami, których dzisiaj uznajemy za jednych z najlepszych i najciekawszych malarzy, jacy działali na Śląsku w tamtej epoce.

 




Johann Georg Ernst, „Dziewczynka z sierpówką”, 3. ćw. XVIII w., obraz olejny na desce, Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu. Fot. Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu


Po wernisażu w dniu 12 maja 2017 r. odbędzie się koncert muzyki barokowej „Między wirtuozerią a retoryką” (kościół p.w. Wszystkich Świętych ul. Kościelna 4, godz. 19.15, wstęp wolny).

 

2017-05-06

Źródło: informacja prasowa



« powrót


„Józef Szermentowski – Franciszek Kostrzewski. Uczeń i pierwszy mistrz” – apel o udostępnienie dzieł na wystawę

Pod koniec 2017 r. Muzeum Narodowe w Kielcach zorganizuje wystawę przedstawiającą drogi twórcze dwóch wybitnych malarzy polskiego realizmu: Franciszka Kostrzewskiego (1826–1911) i Józefa Szermentowskiego (1833–1876), ich wpływ na rozwój malarstwa krajowego i ilustratorstwo, a także związki z regionem świętokrzyskim. Poszukiwane są dzieła tych twórców, które mogłyby wzbogacić wystawę.

czytaj więcej


Pejzaże i studia Jana Stanisławskiego na wystawie w Łodzi

Wystawa „Jan Stanisławski – Mistrz młodopolskiego pejzażu” w Aneksie Jednego Mistrza w Muzeum Miasta Łodzi zorganizowana 110 lat po śmierci artysty obejmuje około 30 prac – miniaturowe pejzaże miejskie i wiejskie, impresyjne studia roślin i wody, nastrojowe nokturny. Ekspozycja potrwa od 29 marca do 25 czerwca 2017 r.

czytaj więcej


„Najcenniejsze. Kolekcja Książąt Czartoryskich”

Wystawa prezentowana od 7 kwietnia w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich przy ul. Pijarskiej 8 w Krakowie obejmuje 350 przedmiotów wybranych z liczącego dziś 336 tysięcy muzealiów najstarszego polskiego muzeum, założonego w 1801 r. w Puławach przez księżną Izabelę Czartoryską. Ekspozycja będzie czynna przez rok – do 8 kwietnia 2018 r. Towarzyszy jej bogato ilustrowany albumowy katalog.

czytaj więcej


SPROSTOWANIE

Autorem fotografii studyjnej zamieszczonej na okładce numeru 3-4, 2017 „Spotkań z Zabytkami”, przedstawiającej naczynia z Serwisu Łabędziego ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, jest Piotr Ligier / MNW (© Copyright by Ligier Piotr), a nie Bartosz Bajerski / MNW, jak omyłkowo podpisaliśmy, za co obu Panów serdecznie przepraszamy.

Redakcja

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI