home

Numer 9-10, 2017


zobacz spis treści

Numer 7-8, 2017


zobacz spis treści

Wydarzenia

„Nostalgia za Kresami. Ludowa tkanina wileńska, poleska i huculska”

Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi do 20 sierpnia 2017 r. prezentuje wystawę ludowych tkanin pochodzących z obszaru dawnej Rzeczypospolitej – wieloetnicznych Kresów Wschodnich. Ekspozycja znajduje się w budynku A na 3. piętrze.

 

Wśród pokazywanych obiektów znalazły się kapy o geometrycznym lub zgeometryzowanym roślinnym ornamencie kostkowym – wileńska radziużka czy pochodząca z terenu obecnej Białorusi dzierużka – służące jako nakrycia na łóżka. Są to na ogół tkaniny dwustronne i dwubarwne, najczęściej z kolorowym wątkiem na tle z niebielonego lnu. Podstawowym schematem kompozycyjnym tych tkanin jest równomierne wypełnienie całej płaszczyzny motywami zdobniczymi o budowie centrycznej.

 




Drugą grupą są liczne w kolekcji muzeum lniane lub lniano-bawełniane ręczniki, zdobione haftem i koronkami, mające duże znaczenie w sferze obrzędowej kultury ludowej Kresów. Podczas wesela panna młoda musiała nimi obdarować wszystkich krewnych i ważniejszych gości weselnych. Ręczniki szerokości 30-40 cm i o dowolnej długości (150-300 cm) wyrabiane były z przędzy lnianej różnej grubości i o różnym stopniu wybielenia, bądź też łączonej z bawełną. Rodzaj i kolor surowca narzucał – poniekąd – rozwiązania dekoracyjne. Wzory były podobnie jak w radziużkach geometryczne, równomiernie rozłożone na całej powierzchni. Czasami w osnowę lub wątek wprowadzano bawełnę o kontrastowym, najczęściej czerwonym kolorze, która na krótszych bokach ręcznika tworzyła różnej szerokości pasy. Niektóre ręczniki były zakończone ręcznie dzianą koronką –  lnianą lub bawełnianą.

 




Zaprezentowano również interesujący zespół haftów warsztatowych, w tym niezwykle rzadkie czarne hafty poleskie. Hafty te sprawiają wrażenie ręcznego haftu igłowego, są jednak wykonane techniką tkacką – przetykania (peretyk) lub przebierania (perebora). Wzór tworzą przeważnie figury geometryczne – romby, rzadziej trójkąty i gwiazdy – o pasowym układzie. Haftem tym zdobiono ręczniki, obrusy oraz elementy ludowego stroju.

 




Odrębną grupą jest tkanina huculska, w tym – tak charakterystyczne dla wystroju wnętrza domu na Huculszczyźnie – kilimy oraz liżniki, czyli rodzaj grubych, włochatych „koców”. Kilimy zawieszano na ścianie, często pod obrazami o treści religijnej; odgrywały też dużą rolę w obrządku pogrzebowym – nakrywano nimi trumny zmarłych, a po ceremonii pozostawiano w cerkwi czy kościele.
Liżnikami nakrywano łóżka, ławy,  służyły jako kołdra i jednocześnie ozdoba domu. Są przykładem rękodzieła nadal kontynuowanego. Współczesny cykl produkcji liżnika – udokumentowany na wystawie w formie zdjęć, wykonanych przez etnografa Alicję Woźniak, podczas badań przeprowadzonych w latach 2008-2011 w Jaworowie – niewiele odbiega od tego z przełomu XIX i XX w., a umiejętności warsztatowe przekazywane są z pokolenia na pokolenie.





Ważnym uzupełnieniem wystawy są zdjęcia archiwalne o tematyce etnograficznej, wykonane w latach 30. XX wieku na terenie Polesia, przez Józefa Szymańczyka – niezwykle uzdolnionego fotografa, dokumentującego poleskie pejzaże i ludzi – swoistego rodzaju lustro pamięci, dzięki któremu tamta rzeczywistość ożywa i staje się bliższa.

 




Zaprezentowane na wystawie eksponaty (90 obiektów) pochodzą ze zbiorów Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi oraz Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi (10 obiektów). Architektura wystawy, z zaaranżowanymi wnętrzami, przybliżająca kontekst kulturowy prezentowanych obiektów, jest autorstwa artysty z Katowic – Franciszka Kłaka. Program wydarzeń towarzyszących można znaleźć na stronie internetowej muzeum.

 

2017-05-13

Źródło: informacja prasowa



« powrót


„Najcenniejsze. Kolekcja Książąt Czartoryskich”

Wystawa prezentowana od 7 kwietnia w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich przy ul. Pijarskiej 8 w Krakowie obejmuje 350 przedmiotów wybranych z liczącego dziś 336 tysięcy muzealiów najstarszego polskiego muzeum, założonego w 1801 r. w Puławach przez księżną Izabelę Czartoryską. Ekspozycja będzie czynna przez rok – do 8 kwietnia 2018 r. Towarzyszy jej bogato ilustrowany albumowy katalog.

czytaj więcej


„Radziwiłłowie. Biała. Podlasie”

Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej organizuje wystawę „Radziwiłłowie. Biała. Podlasie”, na którą złożą się liczne portrety i rodzinne pamiątki wchodzące w skład unikatowej kolekcji Macieja Radziwiłła, przedstawiciela jednego z potężniejszych magnackich rodów Wielkiego Księstwa Litewskiego i dawnej Rzeczypospolitej. Jej otwarcie uświetni Noc Muzeów 27 maja br.; pokaz potrwa do 5 listopada.

czytaj więcej


„Dama z gronostajem” od 19 maja w Muzeum Narodowym w Krakowie


Znana i lubiana „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci od Nocy Muzeów – 19 maja 2017 r. będzie prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie. Do 22 czerwca wstęp na pokaz obrazu jest bezpłatny. Obraz jest własnością muzeum od 29 grudnia 2016 r., będzie eksponowany w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu na I piętrze Gmachu Głównego MNK.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI