home

Numer 5-6, 2018


zobacz spis treści

Numer 3-4, 2018


zobacz spis treści

Wydarzenia

Wystawa „Rozważny i romantyczny”. W 200. rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki

Obywatel, który chce szczycić się być dobrym Polakiem,

powinien poświęcić wszystko dla Ojczyzny i być zawsze ludzkim i sprawiedliwym

 Tadeusz Kościuszko, 20 VI 1815 r.

 

Od 3 października do 17 grudnia 2017 r. w Pałacu Krzysztofory przy Rynku Głównym 35 w Krakowie, trwać będzie wystawa „Rozważny i romantyczny”. Ideą ekspozycji przygotowanej przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa jest uczczenie i przypomnienie postaci Kościuszki w dwusetną rocznicę jego śmierci. Tytuł wystawy jest odwołaniem do postawy życiowej Tadeusza Kościuszki (1746-1817), który żył na przełomie dwóch epok: oświecenia i romantyzmu, i nawiązuje do tytułu popularnej powieści Jane Austin z 1811 r. „Rozważny i romantyczny” Kościuszko walczył nie tylko o wolność Polski czy Stanów Zjednoczonych, ale także o wolności i prawa każdego człowieka. Dostrzegał istnienie wykluczonych wówczas ze społeczeństwa grup: chłopów w Polsce, niewolników w Stanach Zjednoczonych, czy też kobiet w życiu publicznym. Miał odwagę krytykować taki stan rzeczy, a ponadto miał realistyczne pomysły na zmianę tej sytuacji. Można powiedzieć, że był człowiekiem nieprzeciętnym: łączącym rozwagę czasów oświecenia, typowo męskie cechy żołnierza oraz delikatność i wrażliwość mężczyzny nowej epoki – romantyzmu.

 




Analizując życie Kościuszki, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że było ono w zdominowane przez bezinteresowną działalność publiczną. Dobrze charakteryzuje go dewiza Orderu Cyncynata, który otrzymał w dowód zasług wojennych w walce o niepodległość Stanów Zjednoczonych w 1783 r.: „Omnia reliquit servare Republicam” („Wszystko porzucił, by służyć Rzeczypospolitej”). Pod koniec życia do wizerunku Naczelnika – rycerza bez skazy i wodza narodu – doszły kolejne cechy: mądrego starca, ofiarnego filantropa i przyjaciela ludzkości w oświeceniowym jeszcze duchu. Wybitny historyk Szymon Aszkenazy (1865-1935)  pisał o Kościuszce: „[…] najpełniej wcielał swój naród. Wszystko w nim, zalety i braki, na to się składało. […] Jego wielkość w tym właśnie, iż nie jest jego osobistą, lecz Polski. Bez tego niepodobna pojąć roli jego dziejowej. Wszak on wojskowym ni politycznym nie był geniuszem. Po wygranej Racławic, przegrał Szczekociny i Maciejowice. Mylił się tylekroć na rzeczach i ludziach. A jednak o niego, bezsilnego, biednego starca, jeszcze spierali się Napoleon i Aleksander, najwięksi mocarze świata. A jednak on został jednym z nieśmiertelnych bohaterów ludzkości. Czemu? Bo jego imię jest Polska”.

 

Najważniejszym celem ekspozycji jest pokazanie Kościuszki na nowo, odkrycie go jako człowieka bliskiego współczesnemu, dla którego wolność była, jak pisał, „najsłodszym dobrem”. Wystawa ze zrozumiałych względów ogranicza się do wybranych zagadnień z jego życia i działalności. Będzie to próba odpowiedzenia na pytanie, jak człowiek z odległej prowincji Rzeczypospolitej Obojga Narodów został patriotą, obywatelem świata, bohaterem narodu polskiego i amerykańskiego. Próbą przedstawienia go jako człowieka, żołnierza, wizjonera i męża stanu, ale także pokazania jego ludzkich emocji, radości i dramatów. Wystawa ma charakter narracyjny; zostanie zbudowana z pięciu głównych opowieści: „Wiosna” („Nadzieja”), „Lato” („Walka”), Jesień” („Ofiara”), „Zima” („Osamotnienie”) oraz „Pamięć”. Przyjęty w jej scenariuszu sposób prezentacji życia Kościuszki w rytmie zmieniających się pór roku stwarza możliwość realizacji interesującej ekspozycji. Istotnym elementem narracji jest także kontekst ogólnopolski i międzynarodowy wydarzeń, w których brał udział bohater. W każdej przestrzeni pojawiają się dramatis personae i kluczowe miejsca z jego życia. Wystawa jest opowieścią, w której muzealia są zaproszeniem widza do wejścia w świat Kościuszki, ułatwiają możliwość poznania jego życia oraz epoki, w której działał. Te artefakty pełniły także funkcję „świadków”, „znaków pamięci”. Na wystawie pojawia mało znany wątek jego twórczości artystycznej, muzycznej i rzemieślniczej („Kościuszko fecit”). Kościuszko był też „człowiekiem podróży”, większą część życia spędził w różnych zakątkach Polski, Europy i świata; ponad trzydzieści lat przebywał na emigracji poza ojczyzną – stąd na wystawie pojawia się motyw podróży. Komentarzem do każdego fragmentu wystawy są słowa Kościuszki – cytaty z jego wypowiedzi, listów lub wypowiedzi osób blisko związanych z bohaterem narracji. Ekspozycja ma na celu dostarczyć zwiedzającym jak najszerszą, udokumentowaną wiedzę o życiu i działalności Kościuszki. Można na niej zobaczyć wiele „znaków pamięci” po Kościuszce, bogaty zbiór ikonografii kościuszkowskiej z polskich zbiorów, a także reprodukcje fotograficzne nieznanych w Polsce projektów naczelnika z zasobów amerykańskich instytucji.

 

Wystawie towarzyszy wydawnictwo katalogowe oraz folder edukacyjny, a także program działań edukacyjnych i wykładów. Dopełnieniem wystawy jest prezentacja planszowa na dziedzińcu Pałacu Krzysztofory, która mówi o najważniejszych miejscach związanych z obecnością Kościuszki i jego kultem w Krakowie.

 

 

2017-10-01

Źródło: informacja prasowa – Piotr Hapanowicz, kurator wystawy



« powrót


„Portrety królów i wybitnych Polaków”

Najnowszą pozycją wydaną nakładem warszawskiej Fundacji Hereditas jest książka autorstwa Wojciecha Przybyszewskiego Portrety królów i wybitnych Polaków. Serie wydawnicze z lat 1820-1864. Tematem książki są litografie wydawane w tym czasie w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw portretowych.

czytaj więcej


„Cień czasu”: wystawa wokół zegarów słonecznych w Muzeum Zamoyskich w Kozłówce

Wystawa przygotowana w wyniku badań nad zegarem słonecznym stojącym na dziedzińcu pałacowym w Kozłówce ma przybliżyć zwiedzającym historię oraz różnorodność tego typu najstarszych przyrządów pomiaru czasu. Istotną jej częścią będzie ukazanie zegarów znajdujących się na terenie Lubelszczyzny, a zwłaszcza tych związanych z osobami astronoma Jana Baranowskiego i jego brata, biskupa lubelskiego Walentego Baranowskiego, oraz ich związków z właścicielem Kozłówki, Konstantym Zamoyskim. Będą tu też zaprezentowane różnego rodzaju słoneczne zegary przenośne, a także przyrządy służące do ich wykreślania.

czytaj więcej


Inauguracja Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego

Rok 2018 jest Europejskim Rokiem Dziedzictwa Kulturowego. Inauguracja projektu nastąpiła 8 grudnia 2017 r. w Mediolanie. W ramach Roku zaplanowano wiele ciekawych wydarzeń, a organizacje realizujące w 2018 r. projekty związane z tematyką dziedzictwa będą mogły ubiegać się o oficjalny patronat ERDK2018.

czytaj więcej


„Dama z gronostajem” od 19 maja w Muzeum Narodowym w Krakowie

Znana i lubiana „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci od Nocy Muzeów – 19 maja 2017 r. – jest prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie. Obraz jest własnością muzeum od 29 grudnia 2016 r., będzie eksponowany w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu na I piętrze Gmachu Głównego MNK.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI