home

Numer 11-12, 2017


zobacz spis treści

Numer 9-10, 2017


zobacz spis treści

Wydarzenia

Czartoryscy. Historia kolekcji

W tegorocznym numerze 9-10 „Spotkań z Zabytkami” ukazał się artykuł autorstwa Janusza Wałka pt. „Kolekcja Książąt Czartoryskich − ekspozycja w krakowskim Arsenale” dotyczący wystawy w Muzeum Narodowym w Krakowie, której jesteśmy patronem medialnym. Teraz zachęcamy do zwiedzenia niewielkiej, ale niezwykle interesującej ekspozycji w warszawskiej Kordegardzie, poświęconej tej samej kolekcji.


* * *


Kolekcja, której początki datowane są na rok 1801, pod koniec XIX w. znalazła swe miejsce w królewskim Krakowie. Tak powstało Muzeum Książąt Czartoryskich – do niedawna własność Fundacji Książąt Czartoryskich, działające pod opieką krakowskiego Muzeum Narodowego, 29 grudnia 2016 r. zakupione w całości przez Skarb Państwa. Zorganizowana w warszawskiej Galerii Kordegarda wystawa „Czartoryscy. Historia kolekcji” ma na celu przybliżenie tego niezwykłego zbioru.





Portret Izabeli z Flemingów Czartoryskiej (1746-1835), artysta nieznany (wg Aleksandra Roslina), XIX w., olej, płótno. Fot. Zbiory Muzeum Narodowe w Krakowie


Kolebką pierwszego polskiego muzeum była puławska posiadłość książąt Czartoryskich, która po opuszczeniu przez nich Warszawy stała się główną siedzibą rodu z księciem Adamem Kazimierzem, generałem Ziem Podolskich, na czele” – wspomina w tekście kuratorskim Paulina Chełmecka z Muzeum Narodowego w Krakowie. – „Byłego kandydata do polskiej korony charakteryzowała pasja bibliofilska. Gromadzone przez niego jeszcze w okresie warszawskim dzieła literatury światowej, szczęśliwie ocalałe z wielu zawieruch późniejszych czasów, stały się podwaliną przyszłych zbiorów Biblioteki Książąt Czartoryskich”. Na fali bibliotecznych zamiłowań kolekcjonerskich księcia oraz w reakcji na coraz trudniejszą sytuację społeczno-polityczną Rzeczypospolitej końca XVIII w. jego żona, księżna Izabela z Flamingów Czartoryska, wyzbywszy się aury rokokowej damy, stała się krzewicielką romantycznego patriotyzmu.





Sarkofag z relikwiami Bolesława Chrobrego, Polska, pocz. XIX w., marmur. Fot. Zbiory Muzeum Narodowe w Krakowie


Tak więc kolekcja powstawała w Puławach, następnie jej zasoby były powiększane w Paryżu, a od 1870 r., wzbogacana przez kolejne zakupy realizowane przez księcia Władysława Czartoryskiego, sukcesywnie przenoszona była do Krakowa. Na powstałe w ten sposób Muzeum Książąt Czartoryskich składają się obecnie kolekcje dzieł malarstwa europejskiego XIII-XVIII w., zabytków rzemiosła artystycznego (od średniowiecza do XIX w.), grafik, eksponatów sztuki starożytnej oraz militariów. Najcenniejszymi dziełami znajdującymi się w posiadaniu muzeum są „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta van Rijn, „Krajobraz z wyspą skalistą” Pietera Bruegla Starszego, „Dziesięć miniatur portretowych rodziny Jagiellonów” Lucasa Cranacha Młodszego, „Satyr w gościnie u chłopa” Jacoba Jordaensa czy „Portret mężczyzny” Hansa Holbeina, a z twórczości polskiej – „Fryne” Artura Grottgera, „Polonia – Rok 1863” Jana Matejki, „Śniadanie w ogrodzie” Jana Piotra Norblina, „Scena batalistyczna” Aleksandra Orłowskiego i wiele innych.





Prochownica, Indie muzułmańskie, 2. poł. XVII w., kość słoniowa, srebro, żelazo, sznur jedwabny. Fot. Zbiory Muzeum Narodowe w Krakowie


Jak kształtowała się ta kolekcja w zależności od zainteresowań i pomysłów kolekcjonerskich tworzących ją osób? Izabela Czartoryska dostarczyła kolekcji eksponatów o znaczeniu romantyczno-sentymentalnym. Lokując je w Puławach, m.in. w Świątyni Sybilli, stworzyła panteon dziejów Polski, umieszczając tam urny i sarkofagi z relikwiami sławnych Polaków (np. Bolesława Chrobrego). Mit dawnej potęgi armii polskiej i jej dowódców stworzył potężną kolekcję militariów, w tym zbroi husarskich. Izabela Czartoryska wspierała również twórczość artystów jej współczesnych, w tym Aleksandra Orłowskiego, autora obrazu „Kozacy pędzący na koniach”. Wspomniane zbiory Biblioteki Książąt Czartoryskich powstały dzięki zainteresowaniom bibliofilskim księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego. Ich reprezentacją stają się m.in. listy wybitnych przedstawicieli ówczesnej kultury polskiej, jak Adam Mickiewicz czy Cyprian Kamil Norwid, oraz autograf „Nocy letniej” Zygmunta Krasińskiego. Władysław Czartoryski reprezentował inne podejście do kolekcjonerstwa. Dążył do gromadzenia zespołów obiektów bliskich sobie stylowo bądź warsztatowo, zarówno w dziedzinie malarstwa, rzeźby, jak i rzemiosła. Zakupów dokonywał, przy współpracy wybitnych na owe czasy znawców, w ramach wielkich aukcji i transakcji kolekcjonerskich głównie w Paryżu, Rzymie, Florencji czy Londynie, a także na Bliskim Wschodzie – w Stambule i Kairze.





Kałkan paradny, Turcja, XVII w., drewno, pręty liany rotang, tkanina ze srebrnego drutu; inkrustacja blachą srebrną złoconą; kameryzacja japisami i turkusami; aksamit. Fot. Zbiory Muzeum Narodowe w Krakowie


Wystawa „Czartoryscy. Historia kolekcji” prezentowana w Kordegardzie akcentuje różnorodność i bogactwo kolekcji oraz stanowi zachętę do zaznajomienia się z pełną prezentacją zbiorów, która nastąpi dopiero z końcem roku 2019 w odrestaurowanym pałacu, jednym z budynków Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.

 

Czartoryscy. Historia kolekcji

7 grudnia 2017 – 14 stycznia 2018 roku

KORDEGARDA Galeria Narodowego Centrum Kultury

Krakowskie Przedmieście 15/17, Warszawa


Kurator: Paulina Chełmecka (MNK)

Organizator: Narodowe Centrum Kultury

Współorganizator: Muzeum Narodowe w Krakowie

Partner: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Projekt scenografii: dr hab. Marcel Bencik, Kamila Schinwelska

Projekt graficzny: Kamila Schinwelska, dr hab. Marcel Bencik

Kierownik Galerii: Elżbieta Wrotnowska-Gmyz

Koordynator Galerii: dr Anna Rudek-Śmiechowska

Współpraca: Anna Sobesto, dr Jacek Tomaszewski


2017-12-14

Źródło: materiały organizatora



« powrót


Inauguracja Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego

Rok 2018 jest Europejskim Rokiem Dziedzictwa Kulturowego. Inauguracja projektu nastąpiła 8 grudnia 2017 r. w Mediolanie. W ramach Roku zaplanowano wiele ciekawych wydarzeń, a organizacje realizujące w 2018 r. projekty związane z tematyką dziedzictwa będą mogły ubiegać się o oficjalny patronat ERDK2018.

czytaj więcej


„Józef Szermentowski – Franciszek Kostrzewski. Uczeń i pierwszy mistrz”
w MNKi

Wystawa Muzeum Narodowego w Kielcach poświęcona Józefowi Szermentowskiemu (1833-1876) i Franciszkowi Kostrzewskiemu (1826-1911), przedstawicielom polskiego realizmu 2. połowy XIX w., jest prezentowana od 7 grudnia 2017 r. do 8 kwietnia 2018 r. w Dawnym Pałacu Biskupów Krakowskich. Na wystawie zgromadzono ponad 200 dzieł ze zbiorów muzeów polskich, bibliotek i od właścicieli prywatnych.

czytaj więcej


„Dama z gronostajem” od 19 maja w Muzeum Narodowym w Krakowie

Znana i lubiana „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci od Nocy Muzeów – 19 maja 2017 r. – jest prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie. Obraz jest własnością muzeum od 29 grudnia 2016 r., będzie eksponowany w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu na I piętrze Gmachu Głównego MNK.

czytaj więcej


„Najcenniejsze. Kolekcja Książąt Czartoryskich”

Wystawa prezentowana w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie obejmuje 350 przedmiotów wybranych z liczącego 336 tys. muzealiów najstarszego polskiego muzeum. Ekspozycja będzie czynna do 8 kwietnia 2018 r. Towarzyszy jej bogato ilustrowany albumowy katalog.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI