home

Numer 11-12, 2018


zobacz spis treści

Numer 9-10, 2018


zobacz spis treści

Wydarzenia

Czartoryscy. Historia kolekcji

W tegorocznym numerze 9-10 „Spotkań z Zabytkami” ukazał się artykuł autorstwa Janusza Wałka pt. „Kolekcja Książąt Czartoryskich − ekspozycja w krakowskim Arsenale” dotyczący wystawy w Muzeum Narodowym w Krakowie, której jesteśmy patronem medialnym. Teraz zachęcamy do zwiedzenia niewielkiej, ale niezwykle interesującej ekspozycji w warszawskiej Kordegardzie, poświęconej tej samej kolekcji.


* * *


Kolekcja, której początki datowane są na rok 1801, pod koniec XIX w. znalazła swe miejsce w królewskim Krakowie. Tak powstało Muzeum Książąt Czartoryskich – do niedawna własność Fundacji Książąt Czartoryskich, działające pod opieką krakowskiego Muzeum Narodowego, 29 grudnia 2016 r. zakupione w całości przez Skarb Państwa. Zorganizowana w warszawskiej Galerii Kordegarda wystawa „Czartoryscy. Historia kolekcji” ma na celu przybliżenie tego niezwykłego zbioru.





Portret Izabeli z Flemingów Czartoryskiej (1746-1835), artysta nieznany (wg Aleksandra Roslina), XIX w., olej, płótno. Fot. Zbiory Muzeum Narodowe w Krakowie


Kolebką pierwszego polskiego muzeum była puławska posiadłość książąt Czartoryskich, która po opuszczeniu przez nich Warszawy stała się główną siedzibą rodu z księciem Adamem Kazimierzem, generałem Ziem Podolskich, na czele” – wspomina w tekście kuratorskim Paulina Chełmecka z Muzeum Narodowego w Krakowie. – „Byłego kandydata do polskiej korony charakteryzowała pasja bibliofilska. Gromadzone przez niego jeszcze w okresie warszawskim dzieła literatury światowej, szczęśliwie ocalałe z wielu zawieruch późniejszych czasów, stały się podwaliną przyszłych zbiorów Biblioteki Książąt Czartoryskich”. Na fali bibliotecznych zamiłowań kolekcjonerskich księcia oraz w reakcji na coraz trudniejszą sytuację społeczno-polityczną Rzeczypospolitej końca XVIII w. jego żona, księżna Izabela z Flamingów Czartoryska, wyzbywszy się aury rokokowej damy, stała się krzewicielką romantycznego patriotyzmu.





Sarkofag z relikwiami Bolesława Chrobrego, Polska, pocz. XIX w., marmur. Fot. Zbiory Muzeum Narodowe w Krakowie


Tak więc kolekcja powstawała w Puławach, następnie jej zasoby były powiększane w Paryżu, a od 1870 r., wzbogacana przez kolejne zakupy realizowane przez księcia Władysława Czartoryskiego, sukcesywnie przenoszona była do Krakowa. Na powstałe w ten sposób Muzeum Książąt Czartoryskich składają się obecnie kolekcje dzieł malarstwa europejskiego XIII-XVIII w., zabytków rzemiosła artystycznego (od średniowiecza do XIX w.), grafik, eksponatów sztuki starożytnej oraz militariów. Najcenniejszymi dziełami znajdującymi się w posiadaniu muzeum są „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta van Rijn, „Krajobraz z wyspą skalistą” Pietera Bruegla Starszego, „Dziesięć miniatur portretowych rodziny Jagiellonów” Lucasa Cranacha Młodszego, „Satyr w gościnie u chłopa” Jacoba Jordaensa czy „Portret mężczyzny” Hansa Holbeina, a z twórczości polskiej – „Fryne” Artura Grottgera, „Polonia – Rok 1863” Jana Matejki, „Śniadanie w ogrodzie” Jana Piotra Norblina, „Scena batalistyczna” Aleksandra Orłowskiego i wiele innych.





Prochownica, Indie muzułmańskie, 2. poł. XVII w., kość słoniowa, srebro, żelazo, sznur jedwabny. Fot. Zbiory Muzeum Narodowe w Krakowie


Jak kształtowała się ta kolekcja w zależności od zainteresowań i pomysłów kolekcjonerskich tworzących ją osób? Izabela Czartoryska dostarczyła kolekcji eksponatów o znaczeniu romantyczno-sentymentalnym. Lokując je w Puławach, m.in. w Świątyni Sybilli, stworzyła panteon dziejów Polski, umieszczając tam urny i sarkofagi z relikwiami sławnych Polaków (np. Bolesława Chrobrego). Mit dawnej potęgi armii polskiej i jej dowódców stworzył potężną kolekcję militariów, w tym zbroi husarskich. Izabela Czartoryska wspierała również twórczość artystów jej współczesnych, w tym Aleksandra Orłowskiego, autora obrazu „Kozacy pędzący na koniach”. Wspomniane zbiory Biblioteki Książąt Czartoryskich powstały dzięki zainteresowaniom bibliofilskim księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego. Ich reprezentacją stają się m.in. listy wybitnych przedstawicieli ówczesnej kultury polskiej, jak Adam Mickiewicz czy Cyprian Kamil Norwid, oraz autograf „Nocy letniej” Zygmunta Krasińskiego. Władysław Czartoryski reprezentował inne podejście do kolekcjonerstwa. Dążył do gromadzenia zespołów obiektów bliskich sobie stylowo bądź warsztatowo, zarówno w dziedzinie malarstwa, rzeźby, jak i rzemiosła. Zakupów dokonywał, przy współpracy wybitnych na owe czasy znawców, w ramach wielkich aukcji i transakcji kolekcjonerskich głównie w Paryżu, Rzymie, Florencji czy Londynie, a także na Bliskim Wschodzie – w Stambule i Kairze.





Kałkan paradny, Turcja, XVII w., drewno, pręty liany rotang, tkanina ze srebrnego drutu; inkrustacja blachą srebrną złoconą; kameryzacja japisami i turkusami; aksamit. Fot. Zbiory Muzeum Narodowe w Krakowie


Wystawa „Czartoryscy. Historia kolekcji” prezentowana w Kordegardzie akcentuje różnorodność i bogactwo kolekcji oraz stanowi zachętę do zaznajomienia się z pełną prezentacją zbiorów, która nastąpi dopiero z końcem roku 2019 w odrestaurowanym pałacu, jednym z budynków Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.

 

Czartoryscy. Historia kolekcji

7 grudnia 2017 – 14 stycznia 2018 roku

KORDEGARDA Galeria Narodowego Centrum Kultury

Krakowskie Przedmieście 15/17, Warszawa


Kurator: Paulina Chełmecka (MNK)

Organizator: Narodowe Centrum Kultury

Współorganizator: Muzeum Narodowe w Krakowie

Partner: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Projekt scenografii: dr hab. Marcel Bencik, Kamila Schinwelska

Projekt graficzny: Kamila Schinwelska, dr hab. Marcel Bencik

Kierownik Galerii: Elżbieta Wrotnowska-Gmyz

Koordynator Galerii: dr Anna Rudek-Śmiechowska

Współpraca: Anna Sobesto, dr Jacek Tomaszewski


2017-12-14

Źródło: materiały organizatora



« powrót


„Krzycząc: Polska! Niepodległa 1918” – wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie

Jak wyglądała droga do niepodległości oczami artystów – będzie można się przekonać w dniach 26 października 2018 r. – 17 marca 2019 r. w Muzeum Narodowym w Warszawie. Prezentowana tam ekspozycja wieńczy odbywające się w MNW obchody stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Zestawiono na niej artystyczne przedstawienia wydarzeń historycznych i politycznych dwu pierwszych dekad XX w. z przemianami polskiej sztuki u progu odrodzonego państwa.

czytaj więcej


Wystawa „Józef Brandt 1841-1915” w Muzeum Narodowym w Poznaniu

Przygotowywaną przez Muzeum Narodowe w Warszawie wystawę monograficzną Józefa Brandta od 28 października br. do 6 stycznia 2019 r. można oglądać, w nowej odsłonie, w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Przypomnijmy, że jest to pierwsza w historii polskiego muzealnictwa tak szeroko zakrojona prezentacja dorobku artysty.

czytaj więcej


„Migracje. Sztuka późnogotycka na Śląsku” w Muzeum Narodowym we Wrocławiu

Wystawa, którą będzie można oglądać w MNWr w dniach 9 października – 30 grudnia 2018 r., jest doniosłym wydarzeniem w powojennej historii wrocławskiego muzealnictwa – po raz pierwszy od czasów drugiej wojny światowej, a nawet od czasu swojego powstania, powracają do Wrocławia i na Śląsk arcydzieła sztuki średniowiecznej znajdujące się obecnie w kolekcjach polskich. Muzeum zaprezentuje też kilka monumentalnych i artystycznie imponujących dzieł malarskich i rzeźbiarskich trudno dostępnych nawet dla znawców.

czytaj więcej


„Portrety królów i wybitnych Polaków”

Najnowszą pozycją wydaną nakładem warszawskiej Fundacji Hereditas jest książka autorstwa Wojciecha Przybyszewskiego Portrety królów i wybitnych Polaków. Serie wydawnicze z lat 1820-1864. Tematem książki są litografie wydawane w tym czasie w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw portretowych.

czytaj więcej


„Cudo-Twórcy” w Muzeum Narodowym we Wrocławiu


13 lipca 2018 r., w 70. rocznicę otwarcia Muzeum Narodowego we Wrocławiu, w gmachu tej instytucji otwarta zostanie nowa wystawa stała: „Cudo-Twórcy. Rzemiosło i sztuka zdobnicza – Sztuka Wschodu – Współczesna ceramika i szkło”.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI