home

Numer 11-12, 2018


zobacz spis treści

Numer 9-10, 2018


zobacz spis treści

Wydarzenia

Czy Madonna z Zagwiździa odzyska swoje Dzieciątko?

Zatwierdzono do realizacji projekt Pracowni Konserwacji Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, który ma na celu przebadanie rzeźby gotyckiej „Pięknej Madonny z Zagwiździa” oraz postaci Dzieciątka. Obecnie funkcjonują one w zbiorach jako dwa osobne eksponaty, a stosowne badania mogą potwierdzić, czy są częściami jednego obiektu, co znacząco podniesie wartość historyczną i muzealną badanych artefaktów.

 

„Madonna z Zagwiździa” trafiła do zbiorów Muzeum Górnośląskiego po drugiej wojnie światowej. Na tle innych realizacji rzeźbiarskich, których proweniencja wskazuje na teren dawnego powiatu opolskiego, obiekt stanowi niezwykle cenny, reprezentujący rzetelny warsztat rzeźbiarski eksponat, wyjątkowy w zbiorach muzealnych, o rozbudowanej sferze symbolicznej i narracyjnej. Rzeźba dzieciątka nie posiada żadnej dokumentacji ani numeru inwentaryzacyjnego potwierdzającego, iż jest ona integralną częścią rzeźby „Madonny z Zagwiździa”. Porównanie stylistyczne obu figur utrudnia fakt, iż posiadają one śladowe ilości oryginalnej polichromii oraz ślady licznych interwencji konserwatorskich. Wyniki specjalistycznych badań fizykochemicznych (fotografia multispektralna: VIS, fluorescencja wzbudzona UV, reflektografia UV, radiografia cyfrowa RTG, mikroskopia stereoskopowa VIS, mikrofluorescencja rentgenowska, spektroskopia FTIR) pomogą przy sformułowaniu odpowiedzi, czy obiekty stanowiły jedną całość. Badania pozostałości polichromii pozwolą również na ustalenie oryginalnej kolorystyki rzeźb, co w przyszłości umożliwi wizualizację ich pierwotnego wyglądu za pomocą narzędzi graficznych.

 






Madonna z Zagwiździa (Zagwiździe, pow. opolski), rzeźba w drewnie, z tyłu wydrążona, polichromowana, wys. 121 cm, szer. 40 cm, głęb. 23 cm, koniec XV w. lub pocz. XVI w. Fot. Witalis Szołtys


Wszystkie badania zostaną przeprowadzone w Laboratorium Analiz i Nieniszczących Badań Obiektów Zabytkowych LANBOZ w Muzeum Narodowym w Krakowie w 2019 r. W pierwszej kolejności planowana jest dokładna dokumentacja fotograficzna obiektów w różnych światłach analitycznych (światło dzienne o zróżnicowanym ukierunkowaniu, promieniowanie ultrafioletowe), obrazująca budowę i stan zachowania obiektów. Fluorescencja wzbudzana UV może być pomocna przy identyfikacji nawarstwień znajdujących się na powierzchni obiektów, w tym materiałów, które zostały użyte w czasie poprzednich prac konserwatorskich, a także przydatna w wytypowaniu miejsc pobrania próbek i wykonania pomiarów przy wykorzystaniu specjalistycznej aparatury. Następnym badaniem będzie radiografia cyfrowa RTG, pozwalająca na ustalenie budowy obiektu, porównanie techniki łączenia elementów w figurze Dzieciątka i Madonny, a także ocenę stanu zachowania drewnianego korpusu rzeźb poprzez zobrazowanie zniszczeń spowodowanych przez żerowanie owadów. W kolejnym etapie pobrane zostaną mikropróbki z drewnianego korpusu obiektów oraz zachowanych warstw technologicznych (zaprawy, polichromii). Zatopienie próbek w żywicy akrylowej i przygotowanie ich przekrojów bocznych pozwoli w obserwacji mikroskopowej VIS ustalić stratygrafię nawarstwień, w tym pierwotną kolorystykę rzeźb. Głównym badaniem projektu będzie identyfikacja pigmentów pochodzących z obu elementów rzeźby, wykonana metodą mikrofluorescencji rentgenowskiej (metoda nieinwazyjna).

 




Dzieciątko Jezus, rzeźba w drewnie, koniec XV w. lub pocz. XVI w. Fot. Witalis Szołtys


Porównanie próbek pochodzących z warstw oryginalnych i przemalowań da wiedzę o tym, czy kiedyś stanowiły jedność i były pokryte warstwą malarską wykonaną z tych samych komponentów. Ostatnie przewidziane badanie to spektroskopia FTIR. Cel tego badania jest podobny do celu mikrofluorescencji rentgenowskiej, odnosi się jednak do identyfikacji spoiw malarskich obu elementów rzeźby zarówno w warstwach oryginalnych, jak i przemalowań. Planuje się zbadać próbki oryginalnej zaprawy oraz spoiwa warstw malarskich – oryginalnych i późniejszych. Równolegle do badań techniki i technologii wykonania obiektu prowadzone będą badania z zakresu historii sztuki, mające na celu ustalenie proweniencji obiektów i warsztatu artystycznego, z którego pochodzą. Przeprowadzona zostanie również kwerenda dotycząca wcześniejszych losów obiektów, nim trafiły do zbiorów bytomskiego muzeum. Analiza stylistyczno-porównawcza oraz badania fizykochemiczne pozwolą na postawienie ostatecznej odpowiedzi, czy obiekty powinny być ze sobą zestawiane w celach ekspozycyjnych.

 

Projekt został zatwierdzony do realizacji wśród 10 projektów w ramach trzeciego naboru wniosków MOLAB/FIXLAB PL prowadzonego przez E-RIHS – Polskie Konsorcjum dla Badań nad Dziedzictwem Kulturowym, które umożliwia bezpłatny dostęp do specjalistycznej aparatury badawczej dzieł sztuki.

 

Tekst: Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

2018-12-23



« powrót


Wystawa „Myślenie miastem. Architektura Jana Zawiejskiego”

Wystawa, na którą Muzeum Historyczne Miasta Krakowa zaprasza w dniach 28 listopada 2018 r. – 22 kwietnia 2019 r. do Kamienicy Hipolitów, to pierwsza ekspozycja muzealna poświęcona twórczości jednego z najważniejszych krakowskich architektów przełomu XIX i XX w.

czytaj więcej


Wystawa „Blask orderów w 100-lecie odzyskania niepodległości” w warszawskich Łazienkach

Polskie ordery i odznaczenia, m.in. diamentowy i rubinowy garnitur Orderu Orła Białego, prezentowane będą od 9 listopada 2018 r. do 3 lutego 2019 r. w Muzeum Łazienki Królewskie. Wystawa, obejmująca blisko tysiąc obiektów, w tym mundury i dokumenty, przygotowana została z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Jest to pierwsza ekspozycja, która w tak przekrojowy sposób ukazuje historię polskich orderów i odznaczeń od XVIII w. do współczesności.

czytaj więcej


„Krzycząc: Polska! Niepodległa 1918” – wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie

Jak wyglądała droga do niepodległości oczami artystów – będzie można się przekonać w dniach 26 października 2018 r. – 17 marca 2019 r. w Muzeum Narodowym w Warszawie. Prezentowana tam ekspozycja wieńczy odbywające się w MNW obchody stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Zestawiono na niej artystyczne przedstawienia wydarzeń historycznych i politycznych dwu pierwszych dekad XX w. z przemianami polskiej sztuki u progu odrodzonego państwa.

czytaj więcej


„Portrety królów i wybitnych Polaków”

Najnowszą pozycją wydaną nakładem warszawskiej Fundacji Hereditas jest książka autorstwa Wojciecha Przybyszewskiego Portrety królów i wybitnych Polaków. Serie wydawnicze z lat 1820-1864. Tematem książki są litografie wydawane w tym czasie w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw portretowych.

czytaj więcej


„Cudo-Twórcy” w Muzeum Narodowym we Wrocławiu


13 lipca 2018 r., w 70. rocznicę otwarcia Muzeum Narodowego we Wrocławiu, w gmachu tej instytucji otwarta zostanie nowa wystawa stała: „Cudo-Twórcy. Rzemiosło i sztuka zdobnicza – Sztuka Wschodu – Współczesna ceramika i szkło”.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI