home

Numer 5-6, 2019


zobacz spis treści

Numer 3-4, 2019


zobacz spis treści

Wydarzenia

Porcelana miśnieńska w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu – wystawa

Zamek Królewski na Wawelu zaprasza na wystawę czasową, na której zaprezentowane zostanie ponad 400 obiektów pochodzących z manufaktury w Miśni. Wawelski zbiór saskiej porcelany nie jest największy, ale na pewno najbardziej reprezentatywny w Polsce, nie ustępuje także kolekcjom europejskim. Jego początki wiążą się przekazanym w 1966 r. darem Tadeusza Wierzejskiego – antykwariusza, kolekcjonera i znawcy porcelany. W ciągu minionego półwiecza zbiór 150 znakomitych obiektów od Wierzejskiego udało się rozbudować dzięki darom i zakupom. W obecnym kształcie kolekcja pozwala zobrazować najważniejsze aspekty produkcji manufaktury od jej początków aż po wiek XX. Scenariusz wystawy, w ślad za konstrukcją towarzyszącego jej katalogu zbiorów, podporządkowany został tematyce dekoracji malarskiej oraz technice zdobienia, co  wydaje się najbardziej klarownym schematem w przypadku wyjątkowo zróżnicowanego pod względem chronologii zbioru.

 




Imbryk, około 1715-1725, model Johanna Jacoba Irmingera (Miśnia), dekoracja malarska Bartholomäusa Seutera (Augsburg), około 1728, zakupiony w domu aukcyjnym Bonhams w Londynie w 2012 r. Fot. Anna Stankiewicz / Zamek Królewski na Wawelu

 

Najstarszym prezentowanym obiektem jest imbryk z maszkaronem wykonany z czerwonej kamionki, zwanej böttgerowską. Z wczesnego okresu działalności wytwórni, lat 1710-1725, pochodzi także grupa naczyń z dekoracją malarską wykonywaną poza manufakturą, przede wszystkim przez złotników w Augsburgu. Przykładem połączenia wyrafinowanej formy porcelany böttgerowskiej z malowaną złotem dekoracją Bartholomäusa Seutera jest imbryk z plastycznie nakładanym orłem, który udało się zakupić w Londynie w 2012 r.  Poza Miśnią zdobiony był także serwis malowany w latach czterdziestych XVIII w. przez jednego z wielu „malarzy domowych” (Hausmalerei) – Johanna Friedricha Metzscha w Bayreuth.

 




Figurka – Polak, około 1760 (?), model Petera Reinicke (?), dar Tadeusza Wierzejskiego z 1966 r. Fot. Anna Stankiewicz / Zamek Królewski na Wawelu

 




Grupa figuralna – Ukrzyżowanie, 1744 (model z roku 1743), Johann Joachim Kaendler, dar Tadeusza Wierzejskiego z 1966 r. Fot. Anna Stankiewicz / Zamek Królewski na Wawelu

 

Natomiast osobą, która wywarła największy wpływ na osiągnięcia artystyczne wytwórni, był Johann Joachim Kaendler, który przez ponad 30 lat pełnił funkcję pierwszego modelera i kierownika części manufaktury odpowiadającej za formy wyrobów – zarówno naczyń, jak i rzeźb. Na zespół figurek w wawelskiej kolekcji składają się części najsłynniejszych serii: Czterech kontynentów, Czterech pór roku, Małpiej kapeli czy muzykujących dzieci. Do większości tematów powracano w manufakturze wielokrotnie, a kolejne edycje różnią się kształtem i dekoracją podstawy. Dobrym przykładem tego zjawiska są figurki Polaków: wytwarzane od lat czterdziestych wieku XVIII, miały początkowo proste, niezdobione podstawy, później nakładano na nie plastyczne listki i kwiaty, zaś w latach pięćdziesiątych wieku XVIII przemodelowano całkowicie, nadając kształt bardziej zaokrąglony i ozdobiony reliefowym rocaille’em. Modele przerabiano i dostosowywano do obowiązujących mód, jednak używano ich nieprzerwanie przez trzysta lat działalności manufaktury, dlatego część figurek wykonanych w XIX w. powtarza formy Kaendlerowskie.

 




fot. Anna Stankiewicz





fot. Anna Stankiewicz


Jednym z najcenniejszych obiektów w wawelskich zbiorach jest datowana na rok 1744 grupa Ukrzyżowania (zob. „Spotkania z Zabytkami”, nr 6, 2008, s. 26-29). Jest to dzieło wyjątkowe, zachowane są tylko dwa osiemnastowieczne egzemplarze tej rzeźby (drugi przechowywany jest w drezdeńskiej Porzellansammlung). Monumentalna skala grupy pokazuje ambicje artystyczne modelerów zatrudnionych w manufakturze, znakomicie dopracowane szczegóły to popis możliwości technicznych, a dramatyzm kompozycji i znakomicie uchwycone relacje pomiędzy dwunastoma postaciami dają świadectwo rzeźbiarskich możliwości autora, Johanna Joachima Kaendlera.

Tekst: Dorota Gabryś / Zamek Królewski na Wawelu

2019-08-28

 

Więcej na temat prezentowanych na wystawie wyrobów miśnieńskiej manufaktury oraz ich twórców będzie można przeczytać w numerze 9-10, 2019 „Spotkań z Zabytkami” w artykule „Porcelana miśnieńska w zbiorach wawelskich” autorstwa Doroty Gabryś, kuratora ekspozycji. Wystawę „Porcelana miśnieńska w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu” można zwiedzać do końca listopada 2019 r. w trzech salach drugiego piętra skrzydła zachodniego wawelskiego zamku. „Spotkania z Zabytkami” są patronem medialnym tej ekspozycji.



« powrót


Architektura ryglowa – wspólne dziedzictwo ANTIKON 2019

Organizatorzy zapraszają do udziału w XIX Polsko-Niemieckiej Konferencji i podróży studyjnej „Architektura ryglowa – wspólne dziedzictwo ANTIKON 2019”, o podtytule Regionalne typy budownictwa drewnianego – wyzwania konserwatorskie, która odbędzie się w dniach 16-18 września 2019 r. w Zagrodzie Kołodzieja w Zgorzelcu. Konferencji towarzyszy podróż studyjna z walorem in situ, która w tym roku będzie wiodła przez: (po stronie polskiej) Zgorzelec, Działoszyn, Bogatynię, (po stronie niemieckiej) Obercunnersdorf, Ebersbach, Eibau.

czytaj więcej


O stołach i bankietach pańskich. Jak ucztowano w dawnych wiekach

Od 4 czerwca do 29 września 2019 r. w Dawnym Pałacu Biskupów Krakowskich w Kielcach będzie prezentowana wystawa „O stołach i bankietach pańskich. Jak ucztowano w dawnych wiekach”. Pojawi się na niej kilkaset zabytków użyczonych z kilkunastu polskich muzeów.

czytaj więcej


Dar dla Muzeum Romantyzmu w Opinogórze

Muzeum Romantyzmu w Opinogórze wzbogaciło swoje zbiory dwoma niezwykle rzadkimi wydawnictwami: pierwszym wydaniem Irydiona (1836) i drugim Nie‑boskiej komedii (1837) Zygmunta Krasińskiego. Książeczki, obie w bardzo dobrym stanie, są współoprawione, z zachowaniem oryginalnego grzbieciku z tłoczonymi w skórze złoconymi napisami.

czytaj więcej


„Portrety królów i wybitnych Polaków”

Najnowszą pozycją wydaną nakładem warszawskiej Fundacji Hereditas jest książka autorstwa Wojciecha Przybyszewskiego Portrety królów i wybitnych Polaków. Serie wydawnicze z lat 1820-1864. Tematem książki są litografie wydawane w tym czasie w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw portretowych.

czytaj więcej


„Cudo-Twórcy” w Muzeum Narodowym we Wrocławiu


13 lipca 2018 r., w 70. rocznicę otwarcia Muzeum Narodowego we Wrocławiu, w gmachu tej instytucji otwarta zostanie nowa wystawa stała: „Cudo-Twórcy. Rzemiosło i sztuka zdobnicza – Sztuka Wschodu – Współczesna ceramika i szkło”.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI