home

Numer 9-10, 2019


zobacz spis treści

Numer 7-8, 2019


zobacz spis treści

Wydarzenia

Fundacja Rodzinna Blochów przekazała Bibliotece Narodowej w Warszawie rysunki skradzione w czasie wojny oraz cenne listy związane z gen. Józefem Hauke-Bosakiem

Nowojorska Fundacja Rodzinna Blochów przekazała w środę, 20 listopada br.,  Bibliotece Narodowej w Warszawie wykupione przez nią trzy dziewiętnastowieczne rysunki, pochodzące ze zbiorów dawnego Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu i skradzione podczas drugiej wojny światowej.


Podczas uroczystości w Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku prezes Fundacji Blochów mecenas Przemysław Jan Bloch wręczył dar członkowi Rady Naukowej Biblioteki Narodowej Markowi Skulimowskiemu.





Marek Skulimowski i Przemysław Jan Bloch podczas uroczystości przekazania rysunków i listów w siedzibie Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku


Jak wyjaśnił PAP Bloch, rysunki pochodzą ze zbiorów Muzeum Narodowego w Rapperswilu; opatrzone są pieczątkami. Jeden z rysunków zidentyfikowano jako szkic Władysława Winiarskiego na podstawie słynnego obrazu Artura Grottgera „Pochód na Sybir”; był podarunkiem od poetki Seweryny Duchińskiej.


Nie wiadomo natomiast, kto narysował „Kosynierów na biwaku” – dar powstańca styczniowego dr Hipolita Obryckiego. Nie jest też jasne, kto jest autorem i kogo przedstawia kolorowy rysunek siedzącego mężczyzny w gronostajowym płaszczu, z niemiecką dedykacją z epoki.


„Zbiory rapperswilskie zostały prawie w całości spalone przez Niemców po powstaniu warszawskim. Odnalezienie rysunków wskazuje, że być może część rapperswilianów z Biblioteki Krasińskich na Okólniku w Warszawie, gdzie były przechowywane, nie jest bezpowrotnie stracona. Cokolwiek z nich się pojawia, a na tych trzech rysunkach są pieczęcie z Rapperswilu, jest dla nas wielką okazją” – ocenił szef fundacji.


Wskazał, że rysunki skradł w roku 1944 z Biblioteki Krasińskich Theodor Clausen, dowódca jednego z batalionów 78. Regimentu Grenadierów Pancernych Waffen SS. Fundację pozyskała je od niemieckiego antykwariusza Klausa Clausena, wnuka esesmana.





Rysunki i listy przekazane do zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie


Bloch tłumaczył, że dzięki swym kontaktom dotarł do Niemca, którego dziadek uratował prawdopodobnie rysunki z płonącego gmachu. Dodał, że Theodor Clausen służył w batalionie likwidującym getto w Rydze, w oddziale wartowniczym pilnującym obozów koncentracyjnych Totenkopf, a jeszcze później w regimencie grenadierów stacjonujących w październiku 1944 r. pod Warszawą.


Według Blocha rysunki mają tajemnicze sygnatury, których specjaliści z Muzeum Narodowego nie byli w stanie zidentyfikować. Możliwe, że znajdowały się w skrzyni, której całą zawartość Niemcy skatalogowali.


„Dla Biblioteki Narodowej każdy taki okruch Rapperswilu jest ważny. Jest to też istotne w kontekście ewentualnych dalszych poszukiwań” – zauważył prezes fundacji.


Fundacja Rodziny Blochów przekazała Bibliotece Narodowej także osiem listów hr. Marii z Kaczanowskich Hauke-Bosak ilustrujących jej starania o rentę wdowią po dowódcy powstania styczniowego, generale Józefie Hauke-Bosaku, poległym w 1870 r. w wojnie francusko-pruskiej pod Dijon.


„Biblioteka ma prawie 99 proc. archiwów Hauków, a tego im brakowało. Listy udało mi się kupić we Francji” – mówił Bloch.


Skulimowski, który jest zarazem szefem Fundacji Kościuszkowskiej, wyraził Blochowi wdzięczność za ofiarowany dar. „Wiemy, że od wielu lat pan mecenas przekazuje polskim muzeom wiele zakupionych za własne środki dokumentów, archiwaliów i dzieł sztuki. Jest to wspaniałe. Tym razem zasili Bibliotekę Narodową przedmiotami, które – jak się wydawało – zginęły w czasie wojny, a jednak przetrwały” – zauważył Skulimowski.


Wyraził ponadto nadzieję, że może więcej z tych zbiorów ocalało i pojawi się na rynku lub u ludzi dobrej woli, którzy zdecydują się je zwrócić Polsce.

 

Z Nowego Jorku Andrzej Dobrowolski (PAP)

 

Czytelnikom „Spotkań z Zabytkami” opisane w relacji rysunki są dobrze znane. Reprodukowaliśmy je w artykule zatytułowanym W sto osiemdziesiątą rocznicę urodzin i sto pięćdziesiątą śmierci Artura Grottgera (nr 11-12, 2017, s. 30-31), ujawniając już wtedy, że w przyszłości trafią one do zbiorów Biblioteki Narodowej.

 

2019-11-21



« powrót


Porcelana miśnieńska w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu – wystawa

Zamek Królewski na Wawelu zaprasza na wystawę czasową, na której zaprezentowane zostanie ponad 400 obiektów pochodzących z manufaktury w Miśni. Wawelski zbiór saskiej porcelany nie jest największy, ale na pewno najbardziej reprezentatywny w Polsce, nie ustępuje także kolekcjom europejskim. W obecnym kształcie kolekcja pozwala zobrazować najważniejsze aspekty produkcji manufaktury od jej początków aż po wiek XX.

czytaj więcej


Poszukiwane: prace Wacława Dobrowolskiego

Wacław Dobrowolski (1890-1969) to pochodzący z Kresów pedagog, publicysta i społecznik, a przy tym malarz i rysownik, który w latach 1927-1940 mieszkał i tworzył w Łodzi, a po wojnie związany był z Radomiem. W związku z planowaną na 2020 r. wystawą jego dzieł i pamiątek po nim trwają poszukiwania jego prac.

czytaj więcej


Dar dla Muzeum Romantyzmu w Opinogórze

Muzeum Romantyzmu w Opinogórze wzbogaciło swoje zbiory dwoma niezwykle rzadkimi wydawnictwami: pierwszym wydaniem Irydiona (1836) i drugim Nie‑boskiej komedii (1837) Zygmunta Krasińskiego. Książeczki, obie w bardzo dobrym stanie, są współoprawione, z zachowaniem oryginalnego grzbieciku z tłoczonymi w skórze złoconymi napisami.

czytaj więcej


„Portrety królów i wybitnych Polaków”

Najnowszą pozycją wydaną nakładem warszawskiej Fundacji Hereditas jest książka autorstwa Wojciecha Przybyszewskiego Portrety królów i wybitnych Polaków. Serie wydawnicze z lat 1820-1864. Tematem książki są litografie wydawane w tym czasie w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw portretowych.

czytaj więcej


„Cudo-Twórcy” w Muzeum Narodowym we Wrocławiu


13 lipca 2018 r., w 70. rocznicę otwarcia Muzeum Narodowego we Wrocławiu, w gmachu tej instytucji otwarta zostanie nowa wystawa stała: „Cudo-Twórcy. Rzemiosło i sztuka zdobnicza – Sztuka Wschodu – Współczesna ceramika i szkło”.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI