home

Numer 9-10, 2017


zobacz spis treści

Numer 7-8, 2017


zobacz spis treści

Wydarzenia

„Przeszłość Przyszłości. Czartoryscy Narodowi”

9 czerwca w Zamku Królewskim w Niepołomicach otwarto wystawę „Przeszłość Przyszłości. Czartoryscy Narodowi”, która potrwa do 31 stycznia 2017 r. Stwarza ona okazję do obcowania ze świetnymi zbiorami pamiątek historycznych i dzieł sztuki wpisanych w dzieje polskiej kultury za sprawą rodziny Czartoryskich.  Pokazuje wybór niektórych eksponatów muzeum, łączy ze sobą polonica i obiekty związane z historią i kulturą zachodniej Europy, podkreśla  wielką różnorodność tej kolekcji, zawierającej malarstwo, rzemiosło artystyczne, militaria, a także – niepokazane na wystawie – sztukę antyku i grafikę.

 




Wystawa prezentuje szereg eksponatów  pochodzących z okresu puławskiego. Pośród nich na szczególną uwagę  zasługują, umieszczone w specjalnych ozdobnych oprawach, relikwie słynnych postaci: Cyda i Chimeny, Abelarda i Heloizy, Petrarki i Laury, wystawione obok klucza do Świątyni Sybilli, w kształcie greckiego kaduceusza, opatrzonego napisem MNEMEZ ANOIGO HIERON – Otwieram Świątynię Pamięci. Trzeba pamiętać, że jest to klucz do pierwszego, najstarszego polskiego muzeum.

 




W jednej z gablot na środku sali oglądamy m.in. piękną butelkę z kryształu górskiego, podobno należącą niegdyś do Króla Francji Franciszka I, prochownicę po królu Anglii Henryku VIII oraz czapkę, którą miał mieć na głowie Napoleon Bonaparte, gdy przekraczał w odwrocie spod Moskwy Berezynę. Ważny jest zespół militariów polskich – dwie zbroje karacenowe spod Wiednia (w ich pobliżu  wizerunki króla Jana III Sobieskiego i Zygmunta Zbierzchowskiego, który przeprowadził pod Wiedniem próbny atak husarii) oraz broń biała: pamiątkowe szable Tadeusza Kościuszki , Księcia Józefa Poniatowskiego i generała Karola Kniaziewicza.  Z innych rodzajów broni wymienić warto okazały rapier wiązany przez tradycję z Marcinem Lutrem oraz bełt do kuszy, eksponowany w Puławach jako strzała Wilhelma Tella. Domniemany portret tego legendarnego bojownika o wolność Szwajcarów oglądamy ponad gablotą ze strzałą. Zwraca też uwagę panoplion na ścianie, ułożony z elementów okazałej renesansowej zbroi, na jeźdźca i konia, należącej do księcia Albrechta, gubernatora Niderlandów.

 

Spośród różnorodnych obiektów rzemiosła artystycznego warto wybrać zespół renesansowych i barokowych sreber, pośród których wybijają się efektowne puchary w kształcie pawia i okrętu, ozdobne buzdygany i zdobiona drogimi kamieniami buława Wiśniowieckich.  Przyciągają uwagę  okazałe paradne tarcze renesansowe, a szczególnie jedna z nich, zawieszona nad przejściem do drugiej sali, przedstawiająca bitwę cesarza Konstantyna z Maksencjuszem, zwana Tarczą Wróżebną, wiązana z Janem III Sobieskim. Na wprost niej, po drugiej stronie sali, wisi bogato zdobiona tarcza turecka – kałkan.

 

W drugiej sali szczególnie cenne są średniowieczne obiekty kultu religijnego, wyroby z emalii i kości słoniowej oraz renesansowy haft flamandzki z przedstawieniem Św. Anny Samotrzeć. Pośród licznych obrazów  szczególnie wyróżniają się, widoczne już z daleka, od wejścia na wystawę, „Zwiastowanie” krakowskiego malarza Jerzego, z 1517 r., okazały obraz ołtarzowy wydobyty w 1802 r. przez Księżną Izabelę Czartoryską z ruin jednego z kościołów na wzgórzu Wawelskim, wiszące w jego pobliżu „Ukrzyżowanie” sieneńskiego Mistrza Piety (XIV w.),  „Chrystus na majestacie” Mariotta di Nardo (XIV w.), „Zwiastowanie” i „Matka Boska Bolesna” (XV w.) z warsztatu niderlandzkich artystów z rodziny Boutsów.  Inne warte uwagi dzieła sakralnego malarstwa  to obrazy renesansowe, m.in. : „Św. Katarzyna” Kulmbacha, Św. Rodzina” Palmy Vecchio,  „Pokłon trzech króli” Garofala i niewielki obraz ze scenami  z życia i męki Chrystusa, uchodzący w Puławach za tzw. Ołtarzyk Króla Zygmunta Augusta.

 




W pierwszej sali wystawy na szczególną uwagę zasługują obrazy świeckie z epoki renesansu: „Sceny z historii Lukrecji Rzymskiej” i „Dwie pary kochanków: Parys i Helena oraz Tristan i Izolda”, obydwa stanowiące części malowanych włoskich skrzyń weselnych, tzw. cassoni ( XV w.), okazała scena z Brutusem i Porcją (nieokreślony malarz weroneński, pocz. XVI w.), „Portret mężczyzny z rękawiczką” Jana Mostaerta i niewielki „Portret Izabeli królowej Danii” Mistrza Legendy Marii Magdaleny (Niderlandy, ok. 1515). Pośród wiszących po drugiej stronie sali XVI-wiecznych portretów francuskich wyróżnia się niewielki „Portret Marii Stuart” i domniemany „Portret  Don Juana Austriackiego”, który w 1571 r. zwyciężył Turków w morskiej bitwie pod Lepanto.

 

Pozostają  jeszcze wizerunki  Czartoryskich, twórców muzeum. U wejścia na wystawę „Portret Księżnej Izabeli Czartoryskiej” namalowany w Londynie, w 1790 r., przez Marię Cecylię Cosway, marmurowe „Popiersie Księcia Władysława Czartoryskiego” Wiktora Brodzkiego (obok wisi obraz Jana Matejki, szkic konia do „Bitwy pod Grunwaldem” dedykowany  Władysławowi Czartoryskiemu) i w drugiej sali wystawy „Popiersie Adama Jerzego Czartoryskiego” autorstwa Klemensa Boryczewskiego. Największą zasługą Adama Jerzego Czartoryskiego dla muzeum było zakupienie obrazów Leonarda da Vinci i Rafaela.

 

Wystawa sąsiaduje z ekspozycją „Sukiennice w Niepołomicach 2, Znane i nieznane. Sztuka Polska XIX wieku ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie”.

 

2016-06-18

Źródło: tekst kuratora wystawy Janusza Wałka



« powrót


„Między formą a treścią. Zakopiańska kolonia artystyczna” (Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym)

Na wystawie zaprezentowane zostało zakopiańskie środowisko artystyczne z okresu jego kształtowania i największego rozkwitu, tj. od 2. połowy XIX w. do 1939 r. Zakopane tamtego czasu jest znakomitym tłem do pokazania przemian, jakie nastąpiły w sztuce polskiej, od malarstwa sięgającego jeszcze okresu romantyzmu, poprzez realizm, Młodą Polskę aż do awangardowego formizmu.

czytaj więcej


Modernizm na Węgrzech 1900-1930

W Zamku Królewskim w Warszawie trwa wystawa „Modernizm na Węgrzech 1900-1930”, przygotowana we współpracy z Muzeum im. Janusa Pannoniusa w Peczu oraz Węgierskim Instytutem Kultury w Warszawie. Ekspozycja, stanowiąca zwieńczenie obchodów Roku Kultury Węgierskiej w Polsce, prezentowana będzie do 7 stycznia 2018 r.

czytaj więcej


„Biedermeier” – wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie

Ponad czterysta pięknych przedmiotów – obrazów, mebli, szkieł, porcelany, tkanin i strojów, biżuterii i bibelotów, którymi na co dzień otaczało się bogate mieszczaństwo od Wiednia po Wilno – zostało pokazanych w Muzeum Narodowym w Warszawie. Wystawa jest pierwszą w Polsce tak dużą prezentacją biedermeieru – sztuki i kultury mieszczańskiej w Europie Środkowej i Północnej w latach 1815–1848, pomiędzy Kongresem Wiedeńskim i Wiosną Ludów. Można ją oglądać w dniach 5.10.2017-7.01.2018. Zapraszamy do lektury tekstu kuratorek ekspozycji.

czytaj więcej


„Najcenniejsze. Kolekcja Książąt Czartoryskich”

Wystawa prezentowana w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie obejmuje 350 przedmiotów wybranych z liczącego 336 tys. muzealiów najstarszego polskiego muzeum. Ekspozycja będzie czynna do 8 kwietnia 2018 r. Towarzyszy jej bogato ilustrowany albumowy katalog.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI