home

Numer 11-12, 2020


zobacz spis treści

Numer 9-10, 2020


zobacz spis treści

Wydarzenia

„Przeszłość Przyszłości. Czartoryscy Narodowi”

9 czerwca w Zamku Królewskim w Niepołomicach otwarto wystawę „Przeszłość Przyszłości. Czartoryscy Narodowi”, która potrwa do 31 stycznia 2017 r. Stwarza ona okazję do obcowania ze świetnymi zbiorami pamiątek historycznych i dzieł sztuki wpisanych w dzieje polskiej kultury za sprawą rodziny Czartoryskich.  Pokazuje wybór niektórych eksponatów muzeum, łączy ze sobą polonica i obiekty związane z historią i kulturą zachodniej Europy, podkreśla  wielką różnorodność tej kolekcji, zawierającej malarstwo, rzemiosło artystyczne, militaria, a także – niepokazane na wystawie – sztukę antyku i grafikę.

 




Wystawa prezentuje szereg eksponatów  pochodzących z okresu puławskiego. Pośród nich na szczególną uwagę  zasługują, umieszczone w specjalnych ozdobnych oprawach, relikwie słynnych postaci: Cyda i Chimeny, Abelarda i Heloizy, Petrarki i Laury, wystawione obok klucza do Świątyni Sybilli, w kształcie greckiego kaduceusza, opatrzonego napisem MNEMEZ ANOIGO HIERON – Otwieram Świątynię Pamięci. Trzeba pamiętać, że jest to klucz do pierwszego, najstarszego polskiego muzeum.

 




W jednej z gablot na środku sali oglądamy m.in. piękną butelkę z kryształu górskiego, podobno należącą niegdyś do Króla Francji Franciszka I, prochownicę po królu Anglii Henryku VIII oraz czapkę, którą miał mieć na głowie Napoleon Bonaparte, gdy przekraczał w odwrocie spod Moskwy Berezynę. Ważny jest zespół militariów polskich – dwie zbroje karacenowe spod Wiednia (w ich pobliżu  wizerunki króla Jana III Sobieskiego i Zygmunta Zbierzchowskiego, który przeprowadził pod Wiedniem próbny atak husarii) oraz broń biała: pamiątkowe szable Tadeusza Kościuszki , Księcia Józefa Poniatowskiego i generała Karola Kniaziewicza.  Z innych rodzajów broni wymienić warto okazały rapier wiązany przez tradycję z Marcinem Lutrem oraz bełt do kuszy, eksponowany w Puławach jako strzała Wilhelma Tella. Domniemany portret tego legendarnego bojownika o wolność Szwajcarów oglądamy ponad gablotą ze strzałą. Zwraca też uwagę panoplion na ścianie, ułożony z elementów okazałej renesansowej zbroi, na jeźdźca i konia, należącej do księcia Albrechta, gubernatora Niderlandów.

 

Spośród różnorodnych obiektów rzemiosła artystycznego warto wybrać zespół renesansowych i barokowych sreber, pośród których wybijają się efektowne puchary w kształcie pawia i okrętu, ozdobne buzdygany i zdobiona drogimi kamieniami buława Wiśniowieckich.  Przyciągają uwagę  okazałe paradne tarcze renesansowe, a szczególnie jedna z nich, zawieszona nad przejściem do drugiej sali, przedstawiająca bitwę cesarza Konstantyna z Maksencjuszem, zwana Tarczą Wróżebną, wiązana z Janem III Sobieskim. Na wprost niej, po drugiej stronie sali, wisi bogato zdobiona tarcza turecka – kałkan.

 

W drugiej sali szczególnie cenne są średniowieczne obiekty kultu religijnego, wyroby z emalii i kości słoniowej oraz renesansowy haft flamandzki z przedstawieniem Św. Anny Samotrzeć. Pośród licznych obrazów  szczególnie wyróżniają się, widoczne już z daleka, od wejścia na wystawę, „Zwiastowanie” krakowskiego malarza Jerzego, z 1517 r., okazały obraz ołtarzowy wydobyty w 1802 r. przez Księżną Izabelę Czartoryską z ruin jednego z kościołów na wzgórzu Wawelskim, wiszące w jego pobliżu „Ukrzyżowanie” sieneńskiego Mistrza Piety (XIV w.),  „Chrystus na majestacie” Mariotta di Nardo (XIV w.), „Zwiastowanie” i „Matka Boska Bolesna” (XV w.) z warsztatu niderlandzkich artystów z rodziny Boutsów.  Inne warte uwagi dzieła sakralnego malarstwa  to obrazy renesansowe, m.in. : „Św. Katarzyna” Kulmbacha, Św. Rodzina” Palmy Vecchio,  „Pokłon trzech króli” Garofala i niewielki obraz ze scenami  z życia i męki Chrystusa, uchodzący w Puławach za tzw. Ołtarzyk Króla Zygmunta Augusta.

 




W pierwszej sali wystawy na szczególną uwagę zasługują obrazy świeckie z epoki renesansu: „Sceny z historii Lukrecji Rzymskiej” i „Dwie pary kochanków: Parys i Helena oraz Tristan i Izolda”, obydwa stanowiące części malowanych włoskich skrzyń weselnych, tzw. cassoni ( XV w.), okazała scena z Brutusem i Porcją (nieokreślony malarz weroneński, pocz. XVI w.), „Portret mężczyzny z rękawiczką” Jana Mostaerta i niewielki „Portret Izabeli królowej Danii” Mistrza Legendy Marii Magdaleny (Niderlandy, ok. 1515). Pośród wiszących po drugiej stronie sali XVI-wiecznych portretów francuskich wyróżnia się niewielki „Portret Marii Stuart” i domniemany „Portret  Don Juana Austriackiego”, który w 1571 r. zwyciężył Turków w morskiej bitwie pod Lepanto.

 

Pozostają  jeszcze wizerunki  Czartoryskich, twórców muzeum. U wejścia na wystawę „Portret Księżnej Izabeli Czartoryskiej” namalowany w Londynie, w 1790 r., przez Marię Cecylię Cosway, marmurowe „Popiersie Księcia Władysława Czartoryskiego” Wiktora Brodzkiego (obok wisi obraz Jana Matejki, szkic konia do „Bitwy pod Grunwaldem” dedykowany  Władysławowi Czartoryskiemu) i w drugiej sali wystawy „Popiersie Adama Jerzego Czartoryskiego” autorstwa Klemensa Boryczewskiego. Największą zasługą Adama Jerzego Czartoryskiego dla muzeum było zakupienie obrazów Leonarda da Vinci i Rafaela.

 

Wystawa sąsiaduje z ekspozycją „Sukiennice w Niepołomicach 2, Znane i nieznane. Sztuka Polska XIX wieku ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie”.

 

2016-06-18

Źródło: tekst kuratora wystawy Janusza Wałka



« powrót


Zakup i prenumerata SzZ w wersji cyfrowej

Od 2020 r. „Spotkania z Zabytkami” są dostępne w witrynie e-Kiosk.pl, gdzie można zamówić konkretne numery z tego roku lub prenumeratę czasopisma w wersji cyfrowej. Tym samym oferujemy Czytelnikom alternatywę dla zakupu wydań drukowanych. Niezmiennie udostępniamy także online, za darmo, całe zamknięte roczniki z lat ubiegłych (za pośrednictwem serwisów Polona oraz issuu.com).

czytaj więcej


Poszukiwane: prace Wacława Dobrowolskiego

Wacław Dobrowolski (1890-1969) to pochodzący z Kresów pedagog, publicysta i społecznik, a przy tym malarz i rysownik, który w latach 1927-1940 mieszkał i tworzył w Łodzi, a po wojnie związany był z Radomiem. W związku z planowaną na 2020 r. wystawą jego dzieł i pamiątek po nim trwają poszukiwania jego prac.

czytaj więcej


Poszukiwane: prace Stanisława Bohusz-Siestrzeńcewicza

Muzeum Okręgowe w Suwałkach przygotowuje wystawę twórczości Stanisława Bohusz-Siestrzeńcewicza (1869 Wileńszczyzna – 1927 Warszawa) i zaprasza do współpracy wszystkich, którzy mają w posiadaniu prace tego artysty. Na ekspozycji zostaną pokazane obrazy olejne, akwarele, rysunki piórkiem, projekty, studia, ilustracje – różnorodny i interesujący dorobek artysty.

czytaj więcej


Fundacja Rodzinna Blochów przekazała Bibliotece Narodowej w Warszawie rysunki skradzione w czasie wojny oraz cenne listy związane z gen. Józefem Hauke-Bosakiem

Nowojorska Fundacja Rodzinna Blochów przekazała w środę, 20 listopada br., Bibliotece Narodowej w Warszawie wykupione przez nią trzy dziewiętnastowieczne rysunki, pochodzące ze zbiorów dawnego Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu i skradzione podczas drugiej wojny światowej.

czytaj więcej


„Portrety królów i wybitnych Polaków”

Najnowszą pozycją wydaną nakładem warszawskiej Fundacji Hereditas jest książka autorstwa Wojciecha Przybyszewskiego Portrety królów i wybitnych Polaków. Serie wydawnicze z lat 1820-1864. Tematem książki są litografie wydawane w tym czasie w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw portretowych.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI