home

Numer 1-2, 2018


zobacz spis treści

Numer 11-12, 2017


zobacz spis treści

Wydarzenia

„Nostalgia za Kresami. Ludowa tkanina wileńska, poleska i huculska”

Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi do 20 sierpnia 2017 r. prezentuje wystawę ludowych tkanin pochodzących z obszaru dawnej Rzeczypospolitej – wieloetnicznych Kresów Wschodnich. Ekspozycja znajduje się w budynku A na 3. piętrze.

 

Wśród pokazywanych obiektów znalazły się kapy o geometrycznym lub zgeometryzowanym roślinnym ornamencie kostkowym – wileńska radziużka czy pochodząca z terenu obecnej Białorusi dzierużka – służące jako nakrycia na łóżka. Są to na ogół tkaniny dwustronne i dwubarwne, najczęściej z kolorowym wątkiem na tle z niebielonego lnu. Podstawowym schematem kompozycyjnym tych tkanin jest równomierne wypełnienie całej płaszczyzny motywami zdobniczymi o budowie centrycznej.

 




Drugą grupą są liczne w kolekcji muzeum lniane lub lniano-bawełniane ręczniki, zdobione haftem i koronkami, mające duże znaczenie w sferze obrzędowej kultury ludowej Kresów. Podczas wesela panna młoda musiała nimi obdarować wszystkich krewnych i ważniejszych gości weselnych. Ręczniki szerokości 30-40 cm i o dowolnej długości (150-300 cm) wyrabiane były z przędzy lnianej różnej grubości i o różnym stopniu wybielenia, bądź też łączonej z bawełną. Rodzaj i kolor surowca narzucał – poniekąd – rozwiązania dekoracyjne. Wzory były podobnie jak w radziużkach geometryczne, równomiernie rozłożone na całej powierzchni. Czasami w osnowę lub wątek wprowadzano bawełnę o kontrastowym, najczęściej czerwonym kolorze, która na krótszych bokach ręcznika tworzyła różnej szerokości pasy. Niektóre ręczniki były zakończone ręcznie dzianą koronką –  lnianą lub bawełnianą.

 




Zaprezentowano również interesujący zespół haftów warsztatowych, w tym niezwykle rzadkie czarne hafty poleskie. Hafty te sprawiają wrażenie ręcznego haftu igłowego, są jednak wykonane techniką tkacką – przetykania (peretyk) lub przebierania (perebora). Wzór tworzą przeważnie figury geometryczne – romby, rzadziej trójkąty i gwiazdy – o pasowym układzie. Haftem tym zdobiono ręczniki, obrusy oraz elementy ludowego stroju.

 




Odrębną grupą jest tkanina huculska, w tym – tak charakterystyczne dla wystroju wnętrza domu na Huculszczyźnie – kilimy oraz liżniki, czyli rodzaj grubych, włochatych „koców”. Kilimy zawieszano na ścianie, często pod obrazami o treści religijnej; odgrywały też dużą rolę w obrządku pogrzebowym – nakrywano nimi trumny zmarłych, a po ceremonii pozostawiano w cerkwi czy kościele.
Liżnikami nakrywano łóżka, ławy,  służyły jako kołdra i jednocześnie ozdoba domu. Są przykładem rękodzieła nadal kontynuowanego. Współczesny cykl produkcji liżnika – udokumentowany na wystawie w formie zdjęć, wykonanych przez etnografa Alicję Woźniak, podczas badań przeprowadzonych w latach 2008-2011 w Jaworowie – niewiele odbiega od tego z przełomu XIX i XX w., a umiejętności warsztatowe przekazywane są z pokolenia na pokolenie.





Ważnym uzupełnieniem wystawy są zdjęcia archiwalne o tematyce etnograficznej, wykonane w latach 30. XX wieku na terenie Polesia, przez Józefa Szymańczyka – niezwykle uzdolnionego fotografa, dokumentującego poleskie pejzaże i ludzi – swoistego rodzaju lustro pamięci, dzięki któremu tamta rzeczywistość ożywa i staje się bliższa.

 




Zaprezentowane na wystawie eksponaty (90 obiektów) pochodzą ze zbiorów Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi oraz Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi (10 obiektów). Architektura wystawy, z zaaranżowanymi wnętrzami, przybliżająca kontekst kulturowy prezentowanych obiektów, jest autorstwa artysty z Katowic – Franciszka Kłaka. Program wydarzeń towarzyszących można znaleźć na stronie internetowej muzeum.

 

2017-05-13

Źródło: informacja prasowa



« powrót


MNW poszukuje dzieł Józefa Brandta

W związku z prowadzeniem prac badawczych, których wyniki zostaną opublikowane w katalogu wystawy monograficznej „Józef Brandt 1841-1915”, Muzeum Narodowe w Warszawie zwraca się z apelem do kolekcjonerów dzieł sztuki w Polsce i za granicą o udostępnianie posiadanych prac malarskich lub rysunkowych Brandta.

czytaj więcej


Inauguracja Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego

Rok 2018 jest Europejskim Rokiem Dziedzictwa Kulturowego. Inauguracja projektu nastąpiła 8 grudnia 2017 r. w Mediolanie. W ramach Roku zaplanowano wiele ciekawych wydarzeń, a organizacje realizujące w 2018 r. projekty związane z tematyką dziedzictwa będą mogły ubiegać się o oficjalny patronat ERDK2018.

czytaj więcej


„Józef Szermentowski – Franciszek Kostrzewski. Uczeń i pierwszy mistrz”
w MNKi

Wystawa Muzeum Narodowego w Kielcach poświęcona Józefowi Szermentowskiemu (1833-1876) i Franciszkowi Kostrzewskiemu (1826-1911), przedstawicielom polskiego realizmu 2. połowy XIX w., jest prezentowana od 7 grudnia 2017 r. do 8 kwietnia 2018 r. w Dawnym Pałacu Biskupów Krakowskich. Na wystawie zgromadzono ponad 200 dzieł ze zbiorów muzeów polskich, bibliotek i od właścicieli prywatnych.

czytaj więcej


„Dama z gronostajem” od 19 maja w Muzeum Narodowym w Krakowie

Znana i lubiana „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci od Nocy Muzeów – 19 maja 2017 r. – jest prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie. Obraz jest własnością muzeum od 29 grudnia 2016 r., będzie eksponowany w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu na I piętrze Gmachu Głównego MNK.

czytaj więcej


„Najcenniejsze. Kolekcja Książąt Czartoryskich”

Wystawa prezentowana w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie obejmuje 350 przedmiotów wybranych z liczącego 336 tys. muzealiów najstarszego polskiego muzeum. Ekspozycja będzie czynna do 8 kwietnia 2018 r. Towarzyszy jej bogato ilustrowany albumowy katalog.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI