home

Numer 7-8, 2017


zobacz spis treści

Numer 5-6, 2017


zobacz spis treści

Wydarzenia

„Wojciech Gerson. Zapomniany tryptyk”

W Muzeum Diecezjalnym w Kielcach jeszcze tylko do końca grudnia 2016 r. można oglądać wystawę „Wojciech Gerson. Zapomniany tryptyk”. Jej bohaterem jest neogotycki ołtarzyk podróżny podarowany w 1897 r. biskupowi kieleckiemu Tomaszowi Kulińskiemu przez firmę Salon Artystyczny w Warszawie. Przeszło sto lat spoczywał w zbiorach kurii i okoliczności jego powstania zatarły się w pamięci opiekunów. Po latach uchodził za dzieło nieznanego mistrza. Podjęty trud odszukania autorów przyniósł zaskakujące rezultaty, gdyż jednym z twórców okazał się wybitny malarz Wojciech Gerson. Współtwórcą był Władysław Stadnicki, mało znany snycerz warszawski.


Obydwaj twórcy działali w Salonie Artystycznym, którego oficjalna nazwa brzmiała „Spółka Artystyczna Malarzy, Rzeźbiarzy i Budowniczych”. Firma specjalizowała się w robotach kościelnych. Prace powierzała głównie udziałowcom: profesjonalnym artystom i rzemieślnikom. Miało to zapewniać właściwy poziom wykonania i wspomagało korzystnie rozwijającą się sztukę polską. W związku ze zbliżającym się jubileuszem biskupa kieleckiego, Salon przygotował pamiątkowy upominek.

 




„Ołtarzyk podróżny z Matką Bożą z Dzieciątkiem oraz św. św. Wojciechem i Tomaszem Apostołem”, 1897, bukszpan, orzech, sklejka, farby olejne, srebro, wym. 44 x 33,5 cm (szerokość po otwarciu skrzydeł: 67,5 cm) (w zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Kielcach)


Jubileusz 25-lecia sakry biskupa Tomasza Kulińskiego był ważnym wydarzeniem w zaborze rosyjskim i diecezji kieleckiej. W atmosferze nasilającej się rusyfikacji uroczystość ta stała się dla Polaków kolejnym pretekstem do zjednoczenia się, zamanifestowania wierności Kościołowi, kulturze i tradycji przodków. Do udziału w obchodach zachęcała dodatkowo popularność księdza biskupa, który zajmował się dobroczynnością i duże kwoty przekazywał na cele publiczne, m.in. na budowę i dekorację świątyń.

 

Przyszykowany dla biskupa ołtarzyk składa się z trzech części. W środkowej, rzeźbionej (będącej dziełem Władysława Stadnickiego), znajduje się figura Matki Bożej z Dzieciątkiem, w dekoracyjnej bordiurze. Na  ruchomych skrzydłach po bokach widoczne są postacie  namalowane przez Gersona: św. Wojciech i św. Tomasz Apostoł.

 

Forma i treść tryptyku nawiązywały do osoby biskupa i znaku jego posługi (Matka Boża w glorii i elementy różańcowe). Odnosiły się również do jego patrona (św. Tomasz). Ta postać miała dodatkowe znaczenie: w dzień wspomnienia liturgicznego św. Tomasza, 21 grudnia 1870 r., ks. Kuliński, jako nowy administrator diecezji, po raz pierwszy przyjmował wiernych. Dzień ten wiązał się z dużym sukcesem Polaków, którzy wbrew tendencjom władz rosyjskich zdołali przeprowadzić własnego kandydata na zarządcę diecezji.

 




Św. Wojciech był zaś patronem malarza i jednocześnie patronem Polski. Jego obecność na retabulum miała też aktualny kontekst: na rok 1897 przypadała 900. rocznica jego śmierci męczeńskiej. Była ona obchodzona niezwykle uroczyście przez naród w niewoli, szukający w bogatym skarbcu tradycji postaci, wokół których mógłby opleść ideę jedności i odrodzenia państwowego. Dopełnieniem wspomnianych podtekstów patriotycznych była środkowa figura Matki Bożej: Wspomożycielki od zawsze narodu „w potrzebie”.  

 




W dorobku artystycznym Gersona docenia się głównie pejzaże. Jego obrazy religijne i historyczne rażą sztywną manierą. Kiedy jednak artysta zrzucał z siebie pęta akademickie, błyskał wielkim talentem. Bywało tak, gdy malował alla prima, szybko i pośpiesznie. W ten sposób tworzył naprędce szkice do pejzaży. I w ten sposób, z wielką wprawą malarską, nieomylnymi pociągnięciami pędzla namalował postacie świętych na ołtarzyku kieleckim. Są znakomite.

 

Na wystawie w Muzeum Diecezjalnym w Kielcach zaprezentowano nieliczne ślady pobytu Wojciecha Gersona w tym mieście oraz unikatowe pamiątki po biskupie Tomaszu Kulińskim. Wyeksponowano także wielkoformatowe malarstwo Gersona z kościołów diecezji kieleckiej. Wystawie towarzyszy publikacja.

 

2016-11-21

Źródło: tekst Małgorzaty Gorzelak z Muzeum Diecezjalnego w Kielcach



« powrót


„Józef Szermentowski – Franciszek Kostrzewski. Uczeń i pierwszy mistrz” – apel o udostępnienie dzieł na wystawę

Pod koniec 2017 r. Muzeum Narodowe w Kielcach zorganizuje wystawę przedstawiającą drogi twórcze dwóch wybitnych malarzy polskiego realizmu: Franciszka Kostrzewskiego (1826–1911) i Józefa Szermentowskiego (1833–1876), ich wpływ na rozwój malarstwa krajowego i ilustratorstwo, a także związki z regionem świętokrzyskim. Poszukiwane są dzieła tych twórców, które mogłyby wzbogacić wystawę.

czytaj więcej


„Najcenniejsze. Kolekcja Książąt Czartoryskich”

Wystawa prezentowana od 7 kwietnia w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich przy ul. Pijarskiej 8 w Krakowie obejmuje 350 przedmiotów wybranych z liczącego dziś 336 tysięcy muzealiów najstarszego polskiego muzeum, założonego w 1801 r. w Puławach przez księżną Izabelę Czartoryską. Ekspozycja będzie czynna przez rok – do 8 kwietnia 2018 r. Towarzyszy jej bogato ilustrowany albumowy katalog.

czytaj więcej


„Radziwiłłowie. Biała. Podlasie”

Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej organizuje wystawę „Radziwiłłowie. Biała. Podlasie”, na którą złożą się liczne portrety i rodzinne pamiątki wchodzące w skład unikatowej kolekcji Macieja Radziwiłła, przedstawiciela jednego z potężniejszych magnackich rodów Wielkiego Księstwa Litewskiego i dawnej Rzeczypospolitej. Jej otwarcie uświetni Noc Muzeów 27 maja br.; pokaz potrwa do 5 listopada.

czytaj więcej


„Dama z gronostajem” od 19 maja w Muzeum Narodowym w Krakowie


Znana i lubiana „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci od Nocy Muzeów – 19 maja 2017 r. będzie prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie. Do 22 czerwca wstęp na pokaz obrazu jest bezpłatny. Obraz jest własnością muzeum od 29 grudnia 2016 r., będzie eksponowany w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu na I piętrze Gmachu Głównego MNK.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI