home

Numer 5-6, 2018


zobacz spis treści

Numer 3-4, 2018


zobacz spis treści

Wydarzenia

„Wojciech Gerson. Zapomniany tryptyk”

W Muzeum Diecezjalnym w Kielcach jeszcze tylko do końca grudnia 2016 r. można oglądać wystawę „Wojciech Gerson. Zapomniany tryptyk”. Jej bohaterem jest neogotycki ołtarzyk podróżny podarowany w 1897 r. biskupowi kieleckiemu Tomaszowi Kulińskiemu przez firmę Salon Artystyczny w Warszawie. Przeszło sto lat spoczywał w zbiorach kurii i okoliczności jego powstania zatarły się w pamięci opiekunów. Po latach uchodził za dzieło nieznanego mistrza. Podjęty trud odszukania autorów przyniósł zaskakujące rezultaty, gdyż jednym z twórców okazał się wybitny malarz Wojciech Gerson. Współtwórcą był Władysław Stadnicki, mało znany snycerz warszawski.


Obydwaj twórcy działali w Salonie Artystycznym, którego oficjalna nazwa brzmiała „Spółka Artystyczna Malarzy, Rzeźbiarzy i Budowniczych”. Firma specjalizowała się w robotach kościelnych. Prace powierzała głównie udziałowcom: profesjonalnym artystom i rzemieślnikom. Miało to zapewniać właściwy poziom wykonania i wspomagało korzystnie rozwijającą się sztukę polską. W związku ze zbliżającym się jubileuszem biskupa kieleckiego, Salon przygotował pamiątkowy upominek.

 




„Ołtarzyk podróżny z Matką Bożą z Dzieciątkiem oraz św. św. Wojciechem i Tomaszem Apostołem”, 1897, bukszpan, orzech, sklejka, farby olejne, srebro, wym. 44 x 33,5 cm (szerokość po otwarciu skrzydeł: 67,5 cm) (w zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Kielcach)


Jubileusz 25-lecia sakry biskupa Tomasza Kulińskiego był ważnym wydarzeniem w zaborze rosyjskim i diecezji kieleckiej. W atmosferze nasilającej się rusyfikacji uroczystość ta stała się dla Polaków kolejnym pretekstem do zjednoczenia się, zamanifestowania wierności Kościołowi, kulturze i tradycji przodków. Do udziału w obchodach zachęcała dodatkowo popularność księdza biskupa, który zajmował się dobroczynnością i duże kwoty przekazywał na cele publiczne, m.in. na budowę i dekorację świątyń.

 

Przyszykowany dla biskupa ołtarzyk składa się z trzech części. W środkowej, rzeźbionej (będącej dziełem Władysława Stadnickiego), znajduje się figura Matki Bożej z Dzieciątkiem, w dekoracyjnej bordiurze. Na  ruchomych skrzydłach po bokach widoczne są postacie  namalowane przez Gersona: św. Wojciech i św. Tomasz Apostoł.

 

Forma i treść tryptyku nawiązywały do osoby biskupa i znaku jego posługi (Matka Boża w glorii i elementy różańcowe). Odnosiły się również do jego patrona (św. Tomasz). Ta postać miała dodatkowe znaczenie: w dzień wspomnienia liturgicznego św. Tomasza, 21 grudnia 1870 r., ks. Kuliński, jako nowy administrator diecezji, po raz pierwszy przyjmował wiernych. Dzień ten wiązał się z dużym sukcesem Polaków, którzy wbrew tendencjom władz rosyjskich zdołali przeprowadzić własnego kandydata na zarządcę diecezji.

 




Św. Wojciech był zaś patronem malarza i jednocześnie patronem Polski. Jego obecność na retabulum miała też aktualny kontekst: na rok 1897 przypadała 900. rocznica jego śmierci męczeńskiej. Była ona obchodzona niezwykle uroczyście przez naród w niewoli, szukający w bogatym skarbcu tradycji postaci, wokół których mógłby opleść ideę jedności i odrodzenia państwowego. Dopełnieniem wspomnianych podtekstów patriotycznych była środkowa figura Matki Bożej: Wspomożycielki od zawsze narodu „w potrzebie”.  

 




W dorobku artystycznym Gersona docenia się głównie pejzaże. Jego obrazy religijne i historyczne rażą sztywną manierą. Kiedy jednak artysta zrzucał z siebie pęta akademickie, błyskał wielkim talentem. Bywało tak, gdy malował alla prima, szybko i pośpiesznie. W ten sposób tworzył naprędce szkice do pejzaży. I w ten sposób, z wielką wprawą malarską, nieomylnymi pociągnięciami pędzla namalował postacie świętych na ołtarzyku kieleckim. Są znakomite.

 

Na wystawie w Muzeum Diecezjalnym w Kielcach zaprezentowano nieliczne ślady pobytu Wojciecha Gersona w tym mieście oraz unikatowe pamiątki po biskupie Tomaszu Kulińskim. Wyeksponowano także wielkoformatowe malarstwo Gersona z kościołów diecezji kieleckiej. Wystawie towarzyszy publikacja.

 

2016-11-21

Źródło: tekst Małgorzaty Gorzelak z Muzeum Diecezjalnego w Kielcach



« powrót


„Portrety królów i wybitnych Polaków”

Najnowszą pozycją wydaną nakładem warszawskiej Fundacji Hereditas jest książka autorstwa Wojciecha Przybyszewskiego Portrety królów i wybitnych Polaków. Serie wydawnicze z lat 1820-1864. Tematem książki są litografie wydawane w tym czasie w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw portretowych.

czytaj więcej


„Cień czasu”: wystawa wokół zegarów słonecznych w Muzeum Zamoyskich w Kozłówce

Wystawa przygotowana w wyniku badań nad zegarem słonecznym stojącym na dziedzińcu pałacowym w Kozłówce ma przybliżyć zwiedzającym historię oraz różnorodność tego typu najstarszych przyrządów pomiaru czasu. Istotną jej częścią będzie ukazanie zegarów znajdujących się na terenie Lubelszczyzny, a zwłaszcza tych związanych z osobami astronoma Jana Baranowskiego i jego brata, biskupa lubelskiego Walentego Baranowskiego, oraz ich związków z właścicielem Kozłówki, Konstantym Zamoyskim. Będą tu też zaprezentowane różnego rodzaju słoneczne zegary przenośne, a także przyrządy służące do ich wykreślania.

czytaj więcej


Inauguracja Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego

Rok 2018 jest Europejskim Rokiem Dziedzictwa Kulturowego. Inauguracja projektu nastąpiła 8 grudnia 2017 r. w Mediolanie. W ramach Roku zaplanowano wiele ciekawych wydarzeń, a organizacje realizujące w 2018 r. projekty związane z tematyką dziedzictwa będą mogły ubiegać się o oficjalny patronat ERDK2018.

czytaj więcej


„Dama z gronostajem” od 19 maja w Muzeum Narodowym w Krakowie

Znana i lubiana „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci od Nocy Muzeów – 19 maja 2017 r. – jest prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie. Obraz jest własnością muzeum od 29 grudnia 2016 r., będzie eksponowany w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu na I piętrze Gmachu Głównego MNK.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI