home

Numer 9-10, 2017


zobacz spis treści

Numer 7-8, 2017


zobacz spis treści

Wydarzenia

„Wojciech Gerson. Zapomniany tryptyk”

W Muzeum Diecezjalnym w Kielcach jeszcze tylko do końca grudnia 2016 r. można oglądać wystawę „Wojciech Gerson. Zapomniany tryptyk”. Jej bohaterem jest neogotycki ołtarzyk podróżny podarowany w 1897 r. biskupowi kieleckiemu Tomaszowi Kulińskiemu przez firmę Salon Artystyczny w Warszawie. Przeszło sto lat spoczywał w zbiorach kurii i okoliczności jego powstania zatarły się w pamięci opiekunów. Po latach uchodził za dzieło nieznanego mistrza. Podjęty trud odszukania autorów przyniósł zaskakujące rezultaty, gdyż jednym z twórców okazał się wybitny malarz Wojciech Gerson. Współtwórcą był Władysław Stadnicki, mało znany snycerz warszawski.


Obydwaj twórcy działali w Salonie Artystycznym, którego oficjalna nazwa brzmiała „Spółka Artystyczna Malarzy, Rzeźbiarzy i Budowniczych”. Firma specjalizowała się w robotach kościelnych. Prace powierzała głównie udziałowcom: profesjonalnym artystom i rzemieślnikom. Miało to zapewniać właściwy poziom wykonania i wspomagało korzystnie rozwijającą się sztukę polską. W związku ze zbliżającym się jubileuszem biskupa kieleckiego, Salon przygotował pamiątkowy upominek.

 




„Ołtarzyk podróżny z Matką Bożą z Dzieciątkiem oraz św. św. Wojciechem i Tomaszem Apostołem”, 1897, bukszpan, orzech, sklejka, farby olejne, srebro, wym. 44 x 33,5 cm (szerokość po otwarciu skrzydeł: 67,5 cm) (w zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Kielcach)


Jubileusz 25-lecia sakry biskupa Tomasza Kulińskiego był ważnym wydarzeniem w zaborze rosyjskim i diecezji kieleckiej. W atmosferze nasilającej się rusyfikacji uroczystość ta stała się dla Polaków kolejnym pretekstem do zjednoczenia się, zamanifestowania wierności Kościołowi, kulturze i tradycji przodków. Do udziału w obchodach zachęcała dodatkowo popularność księdza biskupa, który zajmował się dobroczynnością i duże kwoty przekazywał na cele publiczne, m.in. na budowę i dekorację świątyń.

 

Przyszykowany dla biskupa ołtarzyk składa się z trzech części. W środkowej, rzeźbionej (będącej dziełem Władysława Stadnickiego), znajduje się figura Matki Bożej z Dzieciątkiem, w dekoracyjnej bordiurze. Na  ruchomych skrzydłach po bokach widoczne są postacie  namalowane przez Gersona: św. Wojciech i św. Tomasz Apostoł.

 

Forma i treść tryptyku nawiązywały do osoby biskupa i znaku jego posługi (Matka Boża w glorii i elementy różańcowe). Odnosiły się również do jego patrona (św. Tomasz). Ta postać miała dodatkowe znaczenie: w dzień wspomnienia liturgicznego św. Tomasza, 21 grudnia 1870 r., ks. Kuliński, jako nowy administrator diecezji, po raz pierwszy przyjmował wiernych. Dzień ten wiązał się z dużym sukcesem Polaków, którzy wbrew tendencjom władz rosyjskich zdołali przeprowadzić własnego kandydata na zarządcę diecezji.

 




Św. Wojciech był zaś patronem malarza i jednocześnie patronem Polski. Jego obecność na retabulum miała też aktualny kontekst: na rok 1897 przypadała 900. rocznica jego śmierci męczeńskiej. Była ona obchodzona niezwykle uroczyście przez naród w niewoli, szukający w bogatym skarbcu tradycji postaci, wokół których mógłby opleść ideę jedności i odrodzenia państwowego. Dopełnieniem wspomnianych podtekstów patriotycznych była środkowa figura Matki Bożej: Wspomożycielki od zawsze narodu „w potrzebie”.  

 




W dorobku artystycznym Gersona docenia się głównie pejzaże. Jego obrazy religijne i historyczne rażą sztywną manierą. Kiedy jednak artysta zrzucał z siebie pęta akademickie, błyskał wielkim talentem. Bywało tak, gdy malował alla prima, szybko i pośpiesznie. W ten sposób tworzył naprędce szkice do pejzaży. I w ten sposób, z wielką wprawą malarską, nieomylnymi pociągnięciami pędzla namalował postacie świętych na ołtarzyku kieleckim. Są znakomite.

 

Na wystawie w Muzeum Diecezjalnym w Kielcach zaprezentowano nieliczne ślady pobytu Wojciecha Gersona w tym mieście oraz unikatowe pamiątki po biskupie Tomaszu Kulińskim. Wyeksponowano także wielkoformatowe malarstwo Gersona z kościołów diecezji kieleckiej. Wystawie towarzyszy publikacja.

 

2016-11-21

Źródło: tekst Małgorzaty Gorzelak z Muzeum Diecezjalnego w Kielcach



« powrót


„Między formą a treścią. Zakopiańska kolonia artystyczna” (Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym)

Na wystawie zaprezentowane zostało zakopiańskie środowisko artystyczne z okresu jego kształtowania i największego rozkwitu, tj. od 2. połowy XIX w. do 1939 r. Zakopane tamtego czasu jest znakomitym tłem do pokazania przemian, jakie nastąpiły w sztuce polskiej, od malarstwa sięgającego jeszcze okresu romantyzmu, poprzez realizm, Młodą Polskę aż do awangardowego formizmu.

czytaj więcej


Modernizm na Węgrzech 1900-1930

W Zamku Królewskim w Warszawie trwa wystawa „Modernizm na Węgrzech 1900-1930”, przygotowana we współpracy z Muzeum im. Janusa Pannoniusa w Peczu oraz Węgierskim Instytutem Kultury w Warszawie. Ekspozycja, stanowiąca zwieńczenie obchodów Roku Kultury Węgierskiej w Polsce, prezentowana będzie do 7 stycznia 2018 r.

czytaj więcej


„Biedermeier” – wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie

Ponad czterysta pięknych przedmiotów – obrazów, mebli, szkieł, porcelany, tkanin i strojów, biżuterii i bibelotów, którymi na co dzień otaczało się bogate mieszczaństwo od Wiednia po Wilno – zostało pokazanych w Muzeum Narodowym w Warszawie. Wystawa jest pierwszą w Polsce tak dużą prezentacją biedermeieru – sztuki i kultury mieszczańskiej w Europie Środkowej i Północnej w latach 1815–1848, pomiędzy Kongresem Wiedeńskim i Wiosną Ludów. Można ją oglądać w dniach 5.10.2017-7.01.2018. Zapraszamy do lektury tekstu kuratorek ekspozycji.

czytaj więcej


„Najcenniejsze. Kolekcja Książąt Czartoryskich”

Wystawa prezentowana w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie obejmuje 350 przedmiotów wybranych z liczącego 336 tys. muzealiów najstarszego polskiego muzeum. Ekspozycja będzie czynna do 8 kwietnia 2018 r. Towarzyszy jej bogato ilustrowany albumowy katalog.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI