Nasze artykuly

Dolinom ku ochronie,
falom na przekór,
wszystkim na pożytek...
Marek Barszcz

Z uwagi na ochronę przeciwpowodziową ziem leżących w dorzeczu Odry, na początku XX w. podjęto budowę zbiorników wodnych. Wznoszono stosunkowo duże obiekty, przy których funkcjonowały elektrownie zaporowe, połączone ze zbiornikami retencyjnymi. Produkcja energii elektrycznej była logicznym uzupełnieniem funkcji ochrony przeciwpowodziowej. Później rozpoczęto budowę mniejszych siłowni, służących jedynie produkcji prądu elektrycznego. Były to elektrownie przepływowe, korzystające z energii biegu rzeki.

W poszczególnych obiektach zastosowano unikatowe rozwiązania architektoniczne i techniczne. Na zaporach wodnych w Pilchowicach i Złotnikach funkcjonują niekontrolowane przelewy powierzchniowe z kaskadą. Na zaporze wodnej w Leśnej zastosowano urządzenia zrzutowe w postaci dwóch przelewów kielichowych. W Lubachowie przelewy stałe umieszczone są w koronie zapory. Elektrownie zaporowe wyposażono również w sztolnie obiegowe i upusty denne, wykorzystywane przy konserwacji zbiorników i przepuszczaniu wód powodziowych. Elektrownie przepływowe korzystają ze spiętrzeń jazowych z zamknięciami klapowymi. W Bobrowicach I zastosowano zamknięcie segmentowo-klapowe, a w elektrowni Wrzeszczyn zamknięcie klapowe systemu Stoneya. Elektrownia Pilchowice II zasilana jest za pomocą kanału derywacyjnego. Zaprojektowane w ubiegłym wieku rozwiązania hydrotechniczne sprawdzają się w codziennej pracy poszczególnych zakładów. Przy produkcji energii elektrycznej wykorzystuje się hydrozespoły funkcjonujące nieprzerwanie od ponad 80 lat. W kolejnych elektrowniach zamontowano turbiny wodne systemu Francisa lub Kaplana produkcji firmy J. M. Voith i prądnice synchroniczne powstałe w zakładach Siemensa lub AEG. Poszczególne hydrozespoły cechują się swoistym pięknem dziewiętnastowiecznych konstrukcji przemysłowych, starannie wykończonych mosiężnymi detalami.

W ostatnich latach przeprowadzono generalne remonty elektrowni wodnych: Pilchowice I i Leśna. Remont zapór obejmował uszczelnienie korpusów od strony odwodnej oraz oczyszczenie i spoinowanie oblicowania kamiennego od strony odpowietrznej, naprawę systemu drenów wewnątrz zapór oraz uzupełnienie braków w dekoracji kamiennej. Przeprowadzono również remont budynku elektrowni wodnej Pilchowice I. Hydrozespoły podlegają bieżącym remontom eksploatacyjnym.

[1] 2 3