Nasze artykuly

Dolinom ku ochronie,
falom na przekór,
wszystkim na pożytek...
Marek Barszcz

Pilchowice I. W 1903 r. rozpoczęto budowę największego na terenie Sudetów zbiornika retencyjnego i elektrowni w Pilchowicach. Otwarcia elektrowni wraz ze zbiornikiem wodnym o pojemności 50 mln m3 dokonano 16 listopada 1912 r. przy udziale cesarza Niemiec Wilhelma II. Produkcję energii elektrycznej przy użyciu pięciu hydrozespołów zakład rozpoczął 28 lutego 1913 r. W 1923 r. w przedłużonym skrzydle budynku umieszczono szósty hydrozespół. Układ hydrotechniczny zapory wyposażony został w ciekawy system zrzutu wody. Zastosowano rzadko spotykane rozwiązanie w postaci przelewu powierzchniowego z kaskadą betonową. Produkcja energii odbywa się przy użyciu sześciu hydrozespołów, wyposażonych w turbiny wodne systemu Francisa, w spirali, produkcji J.M. Voith, oraz czterech generatorów produkcji Siemens Schuckert Werke z 1911 r. i jednego produkcji AEG z 1921 r. Monumentalna architektura wysokiej na 45 m zapory wodnej i starannie wykończonego budynku elektrowni robią ogromne wrażenie na turystach odwiedzających Sudety.

Pilchowice II. 13 października 1927 r. otwarto w Nielestnie na rzece Bóbr elektrownię wodną przepływową, działającą za pomocą kanału  derywacyjnego o długości 1396 m. Pozwoliło to na uzyskanie w miejscu budowy elektrowni 5 m spadku wody. Do produkcji energii używane są do dziś trzy hydrozespoły systemu Francisa poziome bliźniacze w komorze, produkcji J.M. Voith z 1927 r., sprzężone z generatorami synchronicznymi produkcji AEG z 1927 r. Były to ostatnie turbiny tego typu montowane w elektrowniach należących do przedsiębiorstwa Provinzial-Elektrizitätswerkes Niederschlesien.

Leśna. Jest to najstarsza elektrownia wodna w Polsce – otwarta została w 1907 r. Według projektu Curta Bachmanna powstał zespół budowli hydrotechnicznych, składający się z usytuowanej na Kwisie zapory kamienno-betonowej, tworzącej zbiornik powodziowo-energetyczny o pojemności 15 mln m³, i znajdującego się 100 m niżej budynku elektrowni. Licowana kamieniem łamanym zapora wodna wyposażona została w unikatowy system zrzutu wody w postaci dwóch sztolni obiegowych z upustami bocznymi i przelewami studziennymi (kielichowymi), zakończonych nieckami wypadowymi. Budynek elektrowni, ukształtowany w duchu historyzmu, tynkowany, usytuowany jest na prawym brzegu rzeki, bezpośrednio przy skarpie. Do dziś w elektrowni pracuje sześć turbin systemu Francisa, spiralnych, bliźniaczych, produkcji J.M. Voith z 1907 r. i pięć oryginalnych generatorów synchronicznych produkcji Siemens Schuckert Werke z 1907 r. Turbiny zasilane są dwoma rurociągami turbinowymi o średnicy 1100 mm z wlotami umieszczonymi 16 m przed zaporą.

Złotniki. Budowę zbiornika powodziowo-energetycznego o pojemności 10,5 mln m³ i elektrowni ukończono w listopadzie 1924 r. Zapora wodna licowana kamieniem granitowym ma unikatowy system zrzutu wody w postaci przelewu kaskadowego. W wypadku niebezpieczeństwa przelania przez koronę zapory przelew odprowadza nadmiar wody, który kierowany jest poniżej tamy po wykutej w litej skale kaskadzie. W elektrowni zamontowane są trzy hydrozespoły systemu Francisa, spiralne, bliźniacze, produkcji J.M. Voith z 1921 r., sprzęgnięte z prądnicami synchronicznymi produkcji Siemens Schuckert Werke z 1921 r. Zasilane są rurociągami turbinowymi, których wloty znajdują się w ścianie odwodnej zapory.

1 2 [3]