Nasze artykuly

Twierdza nad Strzyżą
Katarzyna Komar-Michalczyk

Początki browaru w Langfuhr (niemiecka nazwa Wrzeszcza), który u progu drugiej wojny światowej jawi się jako potentat branży  piwowarskiej, splatają się z historią istniejącej w tym miejscu osady pod nazwą Kleinhammer (czyli Kuźniczki; zapewne od funkcjonującej już w 1551 r. na leżących po sąsiedzku terenach oliwskich cystersów – młotowni). Właścicielem majątku Kleinhammer był w latach 1763-1802 gdański rajca Michael Gottfried Schmid, który wykupił okoliczne grunty, założył rozległy park i wybudował rezydencję. W posiadłości gościł w 1773 r. słynny rytownik Daniel Chodowiecki, niejedną złożył tu też wizytę Carl Beniamin Lengnich (bratanek Gottfrieda Beniamina  Lenspłognicha, wybitnego przedstawiciela oświeceniowej myśli naszej części Europy, uznanego historyka i prawnika), a pozostając pod wielkim wrażeniem włości, skreślił w 1775 r. obrazowy ich opis. Tekst przywołuje dużą lipową aleję (po której biegła droga publiczna do Oliwy), po jej prawej stronie rozciągał się główny ogród (z fontannami, kaskadami, kwiatowymi parterami, a także rzeźbami dłuta Daniela Eggerta) oraz zlokalizowany był browar. Po przeciwnej stronie alei znajdować miał się duży staw, zasilany wodą z pobliskiej rzeczki Stries, czyli  przepływającej przez dzisiejszy Wrzeszcz Strzyży.

Po śmierci Schmida posiadłość wielokrotnie zmieniała właścicieli, podupadając z roku na rok. Dawna dworska rezydencja była to zajazdem,
to znów służyła za mieszkania prywatne. Rok 1869 przyniósł kolejną parcelację majątku, w wyniku której część terenu sprzedana została kompanii budującej linię kolejową z Gdańska do Koszalina. Nową kartę w historii dawnego majątku otworzyła data 16 listopada 1871 r., kiedy resztki posiadłości, razem z pałacem i ogrodem, za sumę 22 423 talarów, 1 srebrnego grosza i 8 fenigów zostały sprzedane spółce Danziger Aktien-Bierbrauerei.

Dziedziniec browaru -dominantę browaru do dziś stanowi dawny silos.

Nowy właściciel niezwłocznie przystąpił do intensywnych prac inwestycyjnych. Sprzyjała temu korzystna koniunktura gospodarcza. Na miejscu
dawnego drewnianego browaru powstawać zaczęły pierwsze budynki zakładu, m.in. leżakownia, warzelnia i słodownia, a następnie rozlewnia
piwa do beczek, stajnie, szopa do przechowywania lodu. Powstał także budynek biurowy.

Na planie z 1899 r. zaznaczone są dwa podłużne budynki browaru, połączone z linią kolejową za pomocą specjalnie w tym celu wytyczonej bocznicy. Odnotowujemy także kilka innych, znanych z opisu Lengnicha elementów − u stóp Kleinhammer Park dawny pałac, dukt wytyczony wzdłuż dawnej alei lipowej, a po jej lewej stronie staw zasilany wodami Strzyży.

1 [2] 3 4