Nasze artykuly

Twierdza nad Strzyżą
Katarzyna Komar-Michalczyk

Rzetelność w prowadzeniu interesu i troska o jakość wytwarzanego trunku wkrótce przyniosły spółce Danziger Aktien-Bierbrauerei efekty w postaci wzrastającego popytu, poszerzył się krąg klientów marki. Wszystko to oraz pozyskany dodatkowy kapitał umożliwiły rozbudowę przedsiębiorstwa (1900-1913). Produkcja odbywała się teraz za pomocą nowoczesnych maszyn, powstała centralna kotłownia, nowa hala rozlewnicza, przebudowana została warzelnia. Zdolność produkcyjna browaru w 1913 r. wynosiła 175 000 hl piwa rocznie.

Okres pierwszej wojny światowej, a następnie lata wielkiego kryzysu światowego − to czas załamania się dobrej koniunktury przedsiębiorstwa.
Fiaskiem skończyły się próby zdobycia rynku Gdyni (konkurencja browarów i marek polskich, jak Żywiec, Okocim, Haberbusch & Schiele z Warszawy). Pomimo trudności (w 1918 r. wybuchł pożar, w wyniku którego spłonęła słodownia) doszło do kolejnych inwestycji, w ramach których browar wykupił przyległe tereny (m.in. hangar zlokalizowanego tuż obok lotniska, z przeznaczeniem na warsztaty samochodowe), w latach 1919-1920 powstała willa dyrektora (zachowała się do dziś).

Dekoracyjna płytka ceramiczna w korytarzu budynku dyrekcji

Sytuację finansową przedsiębiorstwa miało poprawić uruchomienie produkcji napojów bezalkoholowych (od 1936 r.). Tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej wzniesiony został jeszcze budynek dyrekcji (1937 r.) – okazały gmach, o formach modernistycznych, z historycznymi reminiscencjami.

Do 1939 r. spółka Danziger Aktien-Bierbrauerei przejęła kilka mniejszych, konkurencyjnych browarów (m.in. w Sopocie i Wejherowie), prowadziła też restauracje – na terenie Langfuhr, m.in. przy Jäschkentalerweg (obecnie Jaśkowa Dolina) oraz Marienstraβe (obecnie Wajdeloty). Ta ostatnia restauracja mieściła się w dobudowanym do dawnej rezydencji Schmida pawilonie restauracyjnym. Wspomina ją na kartach Psich lat Grass, określając „największym i najpiękniejszym lokalem ogródkowym Wrzeszcza, «Na Kuźniczkach»”. W dobie PRL-u
funkcjonowała tu przez jakiś czas restauracja „Lotos”, a altana, w której odbywały się koncerty, zachowała się do dziś.

Zabudowania fabryczne nie ucierpiały zbytnio podczas działań wojennych 1939-1945. Szczęśliwie zachowały się najciekawsze obiekty – te, które powstały w czasie pierwszej wielkiej rozbudowy browaru (1900-1913), o historyzujących formach architektonicznych, z dominantą silosu, nadające kompleksowi niepowtarzalny charakter, a także willa dyrektora i budynek dyrekcji. I tu ciekawostka – do dziś jeszcze z łatwością odczytać można ślady dawnej posiadłości Michaela Schmida. Obecna ul. Kilińskiego biegnie wzdłuż dawnej alei lipowej, którą tak zachwycał się Lengnich w 1775 r., po jej lewej stronie błyszczy tafla dawnego stawu, pełniącego dużo później funkcję Stawu Browarnego i Gaśniczego (po wielekroć wspominanego na kartach Psich lat), resztki dawnego ogrodu – to park „Na Kuźniczkach”, wreszcie sama  rezydencja, zachowany osiemnastowieczny pałac Schmida (obecnie przy ul. Wajdeloty, mieszczący dziś gabinety odnowy biologicznej i aptekę), unikat na skalę Wrzeszcza i całego Gdańska.

Dawny pałac Michaela Schmida, stan obecny.

1 2 [3] 4