home

Numer 7-8, 2017


zobacz spis treści

Numer 5-6, 2017


zobacz spis treści

Spotkania Plus

Cymelia Książnicy Kopernikańskiej

„Cymelia Książnicy Kopernikańskiej” – wybrane eksponaty pokazu towarzyszącego obradom II OGÓLNOPOLSKIEJ KONFERENCJI OPRAWOZNAWCZEJ „Introligatorzy i ich klienci”, odbywającej się w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu, a zorganizowanej przez Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz Książnicę Kopernikańską w Toruniu w dniach 17-18 listopada 2016 r.


17 i 18 listopada 2016 r. w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu odbyła się II Ogólnopolska Konferencja Oprawoznawcza, w tym roku pod hasłem „Introligatorzy i ich klienci”. Więcej o konferencji pisaliśmy tutaj. Sesji towarzyszył pokaz specjalny „Cymelia Książnicy Kopernikańskiej”, którego kuratorem była Krystyna Wyszomirska. Na wystawie zaprezentowano najcenniejsze kodeksy i druki pochodzące z tych zbiorów, wyselekcjonowane z myślą o uczestnikach konferencji oprawoznawczej.






1. Juwenalis, Satyry, rękopis papierowy, Padwa 1460

Zbiór 16 satyr starożytnego poety Juwenalisa (ok. 60-130), w których autor przedstawił obraz upadku obyczajów współczesnego sobie Rzymu. Egzemplarz ze zbiorów doktora Melchiora Pyrnesa (1526-1589), toruńskiego lekarza, który tytuł doktora medycyny uzyskał w Ferrarze. Tam też zakupił wiele dzieł renesansowych do swojej biblioteki. Po śmierci Pyrnesa cenny rękopis podarował do zbiorów biblioteki gimnazjalnej w 1594 r. jego zięć, konrektor toruńskiego gimnazjum, profesor Ulryk Schober. Zostało to odnotowane w rękopiśmiennej dedykacji, która zachowała się na książce do dzisiaj.

 

2. Řeči z mudrcú pohanských jakož i z Petrarky vybrané a přeložené, rękopis pergaminowy, koniec XV w.

Księga została wykonana dla synów Wilhelma z Pernsztejnu. Zebrano tutaj fragmenty dzieł greckich i łacińskich filozofów oraz historyków, a także dekalog z komentarzem i osiem błogosławieństw. Teksty zostały przełożone na język czeski przez wychowawcę chłopców księdza Jana Czeszkę. Kodeks zakupił na zachodzie Europy pod koniec XVII w. późniejszy burmistrz Torunia Jakub Henryk Zerneke i ofiarował do zbiorów biblioteki gimnazjalnej.

 




Po lewej: Juwenalis, Satyry, po prawej: Řeči z mudrcú pohanských…

 

3. Naldus Naldius, De laudibus Bibliothecae Budensis epistola ad Matthiam Corvinum Pannoniae regem, rękopis pergaminowy, II poł. XV w.

Kodeks zawiera opis najsłynniejszej biblioteki renesansowej zwanej od nazwiska twórcy, króla węgierskiego Macieja Korwina (1458-1490) – Corvinianum oraz wierszowany katalog książek, które się w niej znajdowały. Jest to jedno z najważniejszych źródeł do historii tej biblioteki. Dzięki niemu można odtworzyć zawartość kolekcji rozproszonej po śmierci króla. Wszystkie kodeksy były bogato zdobione przez słynnych mistrzów włoskich. Toruński rękopis posiada najwyższej klasy iluminacje florenckiego miniaturzysty Attavante degli Attavanti (1452-1517), wykonane ok. 1486 r. Charakteryzują się one bogatą ornamentacją marginesów, które wypełniają ręcznie malowane bordiury ze stylizowanych liści i kwiatów. Na całym świecie zachowało się 165 autentycznych korwinianów. Są one przechowywane w różnych bibliotekach na świecie i traktowane jako „bezcenne” skarby. Kodeks pochodzi ze zbiorów biblioteki gimnazjalnej, gdzie trafił ok. 1594 r.

 

4. Descriptio Bibliothecae Scholae Thoruniensis Anno Domini 1594 extructae, rękopis papierowy, XVI w.

Biblioteka gimnazjalna powstała z inicjatywy burmistrza Torunia Henryka Strobanda i od 1594 r. spełniała funkcje zarówno biblioteki szkolnej jak i publicznej. Opis zawarty w Descriptio informuje o miejscu i warunkach, w jakich był przechowywany księgozbiór w tej bibliotece oraz o jego organizacji. Rękopis pochodzi ze zbiorów biblioteki gimnazjalnej.

 




Po lewej: Naldus Naldius, De laudibus Bibliothecae Budensis…, po prawej: Descriptio Bibliothecae Scholae Thoruniensis…

 

5. Jan Kalckstein, Postilla to iest, Kazania albo wykłady Swiętych Ewangelij, które przez wszytek rok w niedziele y przedniejsze swięta w Kościele Krześciańskim czytany bywają. W Toruniu: u Andrzeja Koteniusza, 1594

Cenny starodruk wydany w Toruniu u Andrzeja Koteniusza, drukarza toruńskiego w latach 1587-1607. Jeden z trzech zachowanych w Polsce egzemplarzy. Postylla to księga religijna, zawiera zbiór kazań do użytku wiernych wyznania protestanckiego narodowości polskiej. Dar dla biblioteki od firmy Toruń-Pacific.

 




W centrum gabloty: Jan Kalckstein, Postilla to iest, Kazania albo wykłady Swiętych Ewangelij…

 

6. Mikołaj Kopernik, De revolutionibus orbium coelestium, libri VI. Norymberga: Johann Petreius, 1543

Pierwsza edycja dzieła toruńskiego astronoma Mikołaja Kopernika De revolutionibus (O obrotach) wydana w Norymberdze w 1543 r. Traktat zawiera wykład heliocentrycznej budowy wszechświata. Książka pochodzi ze zbiorów toruńskiej biblioteki gimnazjalnej, gdzie została ofiarowana na początku XIX w. przez rodzinę Gottsteinów, właścicieli apteki „Królewskiej” w Toruniu.

 

7. Jan Heweliusz, Machina coelestis. Gdańsk: Szymon Reiniger, 1673

Dzieło gdańskiego astronoma Jana Heweliusza (1611-1687) wydane w Gdańsku w 1673 r. w oficynie drukarskiej Szymona Reinigera. Machina coelestis zawiera historię astronomii wraz z opisem obserwatorium w Gdańsku. Traktat wzbogacony licznymi rycinami przedstawiającymi wyposażenie pracowni Heweliusza.Dzieło dedykowane królowi Francji Ludwikowi XIV. Książka pochodzi ze zbiorów biblioteki gimnazjalnej, posiada odręczną dedykację autora.

 

8. Erazm Gliczner, Assertiones aliquot breves pro baptismo infantium. Toruń: Stanisław Worffschauffel, 1569

Pierwszy druk toruński wydany w 1569 r. w oficynie drukarskiej Stanisława Worffschauffla. Dzieło teologiczne Erazma Glicznera (1535-1603) w obronie chrztu niemowląt przeciwko katabaptystom. Polski kaznodzieja dedykował swój traktat Radzie Miejskiej. Książka pochodzi ze zbiorów biblioteki gimnazjalnej.

 

9. Institutionis literatae. T.1-3. Toruń: Melchior Nering: Andrzej Koteniusz, 1586-1588

Najstarsze czasopismo pedagogiczne w Europie wydawane w Toruniu w latach 1586-1588 w oficynie Melchiora Neringa, a po jego śmierci u Andrzeja Koteniusza. Redaktorem Institutio był konrektor gimnazjum Ulryk Schober (1559-1598). Czasopismo miało służyć przede wszystkim profesorom i szkole toruńskiej. Zebrane w nim traktaty, programy i statuty wskazywały, jak organizować szkoły protestanckie realizować cele dydaktyczne i wychowawcze. Oprawa: aksamit na tekturze, nie zachowały się jedwabne tasiemki. Książka podarowana do zbiorów biblioteki gimnazjalnej przez Henryka Strobanda (1548-1609), burmistrza Torunia.

 

10. Missale Dominorum Teutonicorum. Nürnberg: Ge. Stuchs, [non post 1499]

Missale Dominorum Teutonicorum (mszał krzyżacki) posiada oryginalną gotycką oprawę wykonaną z brązowej, tłoczonej skóry. Na oprawie zachowały się metalowe zapinki, a także ozdobne okucia zabezpieczające skórę oprawy przed zniszczeniem. Średniowieczna księga z kościoła św. Janów w Toruniu.

 

11. Średniowieczna oprawa kopertowa na rękopisie papierowym z łacińskim tekstem Memorabiliów Ksenofonta, Bononia XV w.

Zabytek pochodzi ze zbiorów biblioteki gimnazjalnej.

 

12. Globus nieba z 1551 r. wykonany w pracowni flamandzkiego kartografa Gerarda Mercatora (1512-1594)

Globus składa się z dwóch części: kuli z południkiem i drewnianej podstawy. Kula jest pokryta mapą przedstawiającą północne i południowe niebo, na którym widnieje 12 znaków zodiaku i 38 gwiazdozbiorów. Mapa wykonana została w technice akwaforty na papierze czerpanym. Wśród gwiazdozbiorów zamieścił kartograf dedykację dla swojego protektora i mecenasa księcia Jerzego Austriackiego. Globus pochodzi z biblioteki toruńskiego gimnazjum i jest odnotowany w najstarszej monografii tej biblioteki z 1594 r.

 




Globus nieba z 1551 r.

 

Na podstawie opracowania kuratora pokazu, mgr Krystyny Wyszomirskiej. Zdjęcia: Tomasz Dorawa


« powrót


„Józef Szermentowski – Franciszek Kostrzewski. Uczeń i pierwszy mistrz” – apel o udostępnienie dzieł na wystawę

Pod koniec 2017 r. Muzeum Narodowe w Kielcach zorganizuje wystawę przedstawiającą drogi twórcze dwóch wybitnych malarzy polskiego realizmu: Franciszka Kostrzewskiego (1826–1911) i Józefa Szermentowskiego (1833–1876), ich wpływ na rozwój malarstwa krajowego i ilustratorstwo, a także związki z regionem świętokrzyskim. Poszukiwane są dzieła tych twórców, które mogłyby wzbogacić wystawę.

czytaj więcej


„Najcenniejsze. Kolekcja Książąt Czartoryskich”

Wystawa prezentowana od 7 kwietnia w Arsenale Muzeum Książąt Czartoryskich przy ul. Pijarskiej 8 w Krakowie obejmuje 350 przedmiotów wybranych z liczącego dziś 336 tysięcy muzealiów najstarszego polskiego muzeum, założonego w 1801 r. w Puławach przez księżną Izabelę Czartoryską. Ekspozycja będzie czynna przez rok – do 8 kwietnia 2018 r. Towarzyszy jej bogato ilustrowany albumowy katalog.

czytaj więcej


„Radziwiłłowie. Biała. Podlasie”

Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej organizuje wystawę „Radziwiłłowie. Biała. Podlasie”, na którą złożą się liczne portrety i rodzinne pamiątki wchodzące w skład unikatowej kolekcji Macieja Radziwiłła, przedstawiciela jednego z potężniejszych magnackich rodów Wielkiego Księstwa Litewskiego i dawnej Rzeczypospolitej. Jej otwarcie uświetni Noc Muzeów 27 maja br.; pokaz potrwa do 5 listopada.

czytaj więcej


„Dama z gronostajem” od 19 maja w Muzeum Narodowym w Krakowie


Znana i lubiana „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci od Nocy Muzeów – 19 maja 2017 r. będzie prezentowana w Muzeum Narodowym w Krakowie. Do 22 czerwca wstęp na pokaz obrazu jest bezpłatny. Obraz jest własnością muzeum od 29 grudnia 2016 r., będzie eksponowany w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu na I piętrze Gmachu Głównego MNK.

czytaj więcej

SPOTKANIA Z ZABYTKAMI